Elektrikli araç iki yolla şarj edilir: alternatif akımla (AC) ve doğru akımla (DC). AC şarjda şebekeden gelen akımı aracın içindeki şarj cihazı bataryanın kullanabileceği doğru akıma çevirir; bu yüzden daha yavaştır ve ev, iş yeri, otopark gibi uzun süre park edilen yerlere uygundur. DC şarjda çevirme işi istasyonda yapılır ve akım doğrudan bataryaya verilir; yol üstü hızlı şarj budur. Aracın hangi soketi ve hangi şarj gücünü kabul ettiği kullanım kılavuzunda yazar. Şarj sırasında kablo araca kilitlenir ve araç hareket ettirilemez.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
İlk aracınız elektrikli olacaksa ya da araç tekniği dersinde bu konu karşınıza çıktıysa önce iki harfi öğrenin: AC ve DC. Şarj türlerinin, soketlerin ve sürelerin tamamı bu ayrımdan çıkar. Bu yazıda rakam ve marka vermeden, kavramları anlatıyoruz. Aracınıza özgü değerler kullanım kılavuzunda yazar.
AC şarj ile DC şarj arasındaki fark nedir?
Batarya doğru akımla (DC) dolar. Evdeki prizden ve şehir şebekesinden gelen akım ise alternatif akımdır (AC). Birinin bu akımı çevirmesi gerekir.
- AC şarjda çevirme işini aracın içindeki şarj cihazı yapar. Bu cihazın gücü sınırlıdır; dolum saatler sürer. Ev, iş yeri ve otoparklardaki duvar tipi üniteler bu türdendir.
- DC şarjda çevirme işi istasyondaki büyük cihazda yapılır, akım doğrudan bataryaya gider. Dolum çok daha kısa sürer. Şehirler arası yollardaki hızlı şarj noktaları bu türdendir.
| Özellik | AC şarj | DC şarj |
|---|---|---|
| Akımı kim çevirir? | Aracın içindeki şarj cihazı | İstasyon |
| Nerede bulunur? | Ev, iş yeri, otopark, alışveriş yeri | Yol üstü ve şehir içi hızlı şarj noktaları |
| Ne zaman kullanılır? | Araç uzun süre park hâlindeyken | Yolculukta kısa mola sırasında |
| Kablo | Çoğu yerde sürücünün kendi kablosu | İstasyona sabit kablo |
Evde normal prizden şarj olur mu?
Birçok araç, üreticisinin verdiği taşınabilir şarj kablosuyla topraklı ev prizinden doldurulabilir. Bu en yavaş yöntemdir ve tesisatı uzun süre yük altında tutar. Bu yüzden şunlara dikkat edilir:
- Yalnızca üreticinin verdiği ya da onayladığı kabloyu kullanın.
- Uzatma kablosu, çoklu priz ya da makaralı kablo kullanmayın.
- Prizin ve hattın bu yüke uygun olup olmadığını yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirin.
- Düzenli evde şarj edecekseniz duvar tipi şarj ünitesi için yetkili kişiye kurulum yaptırın; kendiniz hat çekmeyin.
Apartman ya da site otoparkında ünite kurdurmak yönetimin iznine ve binanın tesisatına bağlıdır; karar vermeden önce yönetime danışın.
Soket tipleri neden farklı?
AC ve DC şarjın soketleri ayrıdır. Türkiye’de satılan araçlarda AC için genellikle “Tip 2” adı verilen soket, DC için bu soketin altına iki büyük uç eklenmiş birleşik soket kullanılır. Bazı araçlarda farklı bir DC soketi bulunabilir. Aracınızın hangi soketleri kabul ettiği şarj kapağının içinde ve kullanım kılavuzunda yazar. İstasyona yanaşmadan önce uygulamadan ya da tabeladan soket tipine bakmak, boşuna sıra beklemenizi önler.
Hızlı şarj neden her zaman aynı hızda olmuyor?
İstasyonun üzerinde yazan güç, verebileceği en yüksek değerdir. Aracın alabileceği güç ise bataryaya ve o anki koşullara bağlıdır. Şarj hızını şunlar etkiler:
- Aracın kabul ettiği en yüksek güç. Araç, istasyon ne kadar güçlü olursa olsun kendi sınırından fazlasını almaz.
- Bataryanın doluluk oranı. Batarya doldukça sistem akımı düşürür; son bölüm ilk bölümden yavaş dolar.
- Batarya sıcaklığı. Çok soğuk ya da çok sıcak batarya daha yavaş şarj olur.
- İstasyonun paylaşımı. Bazı cihazlar gücü aynı anda bağlı iki araca böler.
Uzun yolda bataryayı her molada sonuna kadar doldurmak yerine ihtiyaç kadar doldurup devam etmek çoğu zaman daha az bekletir. Gündelik kullanımda hangi doluluk aralığının önerildiğini aracınızın kılavuzundan öğrenin.
Şarj istasyonunda hangi sırayla hareket edilir?
- Aracı şarj kapağı cihaza yakın olacak şekilde park edin, park konumuna alın.
- Kabloyu önce araca ya da cihazın ekranındaki yönergeye göre takın; tık sesiyle kilitlendiğinden emin olun.
- Şarjı istasyonun uygulaması, kartı ya da ekranı üzerinden başlatın.
- Gösterge ekranında şarjın başladığını görmeden araçtan uzaklaşmayın.
- Bitirirken önce şarjı durdurun, kilidin açılmasını bekleyin, sonra kabloyu çekin. Kabloyu zorlamayın.
- Kabloyu yuvasına asın; yerde bırakmayın.
Kablo takılıyken araç hareket etmez; bu bir arıza değil, güvenlik önlemidir. Şarjınız bittiğinde yeri boşaltmak da trafik adabının parçasıdır: şarj yeri park yeri değildir.
Şarj sırasında nelere dokunulmaz?
Hasarlı, ezilmiş ya da ucu ıslak kabloyu kullanmayın; durumu istasyon işletmecisine bildirin. Araçtaki turuncu renkli kablolar yüksek gerilim hattıdır; bunlara ve batarya bölmesine sürücü müdahale etmez. Uyarı ekranı çıkarsa şarjı durdurup yetkili servisi arayın. Elektrikli araçla ilgili yönetmelik tanımlarını elektrikli araçla eğitim ve sınav yazısında anlattık.
Kurs sahipleri için not
Elektrikli araç konuları teorik derslere girdiği için adaylar kursun sitesinde bu başlıkları arıyor. Araç tekniği dersinin içeriğini anlatan bir sayfaya AC ve DC şarj farkını kısa bir tabloyla eklemek, adayın sorusunu sizin sitenizde cevaplar. Filonuzda elektrikli araç varsa şarj düzenini (aracın hangi saatlerde derste, hangi saatlerde şarjda olduğunu) ders planına baştan yansıtın; adaya verilen ders saati şarj yüzünden kaymasın. Çalışma soruları için adayları örnek sorular bölümüne yönlendirebilirsiniz.
kaynak olarak ekleyin