Özel Güvenlik Eğitimi ve Kimlik Kartı – Silahlı, Silahsız Süreç

Bir AVM girişinde, hastane kapısında ya da fabrika bariyerinde gördüğünüz özel güvenlik görevlisinin yakasındaki kart, uzun bir sürecin sonunda verilir. Bu mesleğe ilgi duyan adayların sorduğu sorular da hep benzer: “Lise mezunu değilim, yine de olur mu?”, “Silahlı mı almalıyım, silahsız mı?”, “Kartın süresi var mı?”

Bu yazıda özel güvenlik görevlisi olma sürecini genel hatlarıyla anlatıyoruz. Dayanak metinler 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliktir. Yönetmelik 2025 yılında dahi birkaç kez değişti. Bu nedenle başvuru belgeleri, ücretler ve sınav takvimi gibi ayrıntıları mutlaka İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün özel güvenlik mevzuat sayfasından ve il emniyet müdürlüğünüzden teyit edin. Aşağıdaki bilgiler karar vermenize yardımcı olacak bir çerçevedir, resmî başvuru rehberinin yerine geçmez.

Özel güvenlik görevlisi olmanın şartları

5188 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi şartları tek tek sayar. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak ve 18 yaşını doldurmuş olmak ilk iki şarttır. Öğrenim şartı görev türüne göre değişir: silahsız görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul, silahlı görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak gerekir.

Adli sicil tarafı ayrıntılıdır. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesindeki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak; affa uğramış olsa bile maddede sayılan suçlardan mahkûm olmamak veya bu suçlardan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemiş olmak ve bazı suçlardan devam eden kovuşturma bulunmamak gerekir. Maddede sayılan suçlar arasında devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar, uyuşturucu suçları, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, rüşvet ve kaçakçılık gibi suçlar vardır.

Bunlara ek olarak görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak, özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak ve güvenlik soruşturmasının olumlu olması aranır. Geçmişte bir yargılamanız varsa eğitime para yatırmadan önce durumunuzu bir hukukçuya danışmanızı öneririz; eğitimi bitirip güvenlik soruşturmasında olumsuz sonuç almak hem zaman hem para kaybıdır.

Kanun ayrıca terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı ya da irtibatı olduğu tespit edilen kişilerin özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamayacağını düzenler. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesinde veya ihtiyaç duyulduğunda yenilendiğini de hatırlatalım.

Silahlı ve silahsız – fark nerede başlıyor?

Silahlı ve silahsız ayrımı sadece görev sırasında silah taşıyıp taşımamakla sınırlı değildir. Öğrenim şartından eğitimin süresine, sınavın içeriğinden kimlik kartına kadar sürecin her aşamasına yansır.

Yönetmeliğin 33 üncü maddesi, özel güvenlik eğitimine alınan adayların asgari yüz yirmi saatlik eğitime tabi tutulacağını ve bunun yirmi saatinin silah ve atış eğitimine ayrılacağını söyler. Aynı madde, ateşli silah taşımayacak görevlilerin silah ve atış eğitimini almasının zorunlu olmadığını ve bu görevlilerin temel eğitiminin yüz saatten aşağı olmayacak şekilde düzenleneceğini belirtir. İş ilanlarında silahlı görevli talebi de sık görüldüğü için lise mezunuysanız silahlı eğitimi baştan almanın size daha geniş iş seçeneği sunabileceğini düşünebilirsiniz; bu kişisel bir karardır.

Temel eğitim nasıl işler?

Kanuna göre özel güvenlik eğitimi, ücreti karşılığında İçişleri Bakanlığınca verilebileceği gibi Bakanlıktan faaliyet izni alan özel eğitim kurumlarınca da verilebilir. Yönetmelik, temel eğitimden önce “özel güvenlik görevlisi olur” ibareli sağlık raporu ile öğrenim durumunu gösteren belgenin istenmesini öngörür. Sağlık şartları ayrıca Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği doğrultusunda belirlenir.

Eğitimin düzeni de bellidir. Temel eğitim günlük sekiz saat ve haftada kırk sekiz saatten fazla olamaz. Bir ders saati kırk dakikadır ve iki ders arasında en az on dakika ara verilir. Haftanın bir günü kursiyerlerin istirahatine ayrılır. Havalimanlarında ve deniz limanlarında çalışacak görevliler için ek dersler de zorunludur. Temel eğitimin yanında, çalışılacak yerin ve görevin özelliğine göre hizmet içi ve alan eğitimleri de verilebilir; yönetmelik alan eğitimi sertifikasını süresiz kabul eder. Bu eğitimlerin hangi görevler için arandığını çalışacağınız kurum veya şirketten öğrenin.

Silahlı eğitim alanlar için atış kısmı önemlidir. Temel ve yenileme eğitiminde kursiyerlere Bakanlıkça belirlenen mesafeden yirmi beş fişek üzerinden atış yaptırılır ve başarılı kabul edilmek için en az on beş fişeğin hedefe isabet etmesi gerekir. Yeterli başarıyı gösteremeyen kursiyere ek fişekle başarılı oluncaya kadar atış yaptırılır. Silah atış eğitimleri poligon ortamında yapılır.

Muafiyetler de var. Yükseköğretim kurumlarının güvenlikle ilgili fakülte ve meslek yüksekokullarından veya bölümlerinden mezun olanlarda silah eğitimi dışında temel eğitim şartı aranmaz. Genel kolluk kuvvetlerinden ve Millî İstihbarat Teşkilatından emekli olanlar ile bu görevlerde en az beş yıl çalıştıktan sonra kendi istekleriyle ayrılanlarda ise temel eğitim şartı ve öğrenim şartı aranmaz.

Sınav ve başarı şartları

Temel eğitimi tamamlayanlar yazılı ve uygulamalı sınava girer. Yazılı sınav soruları merkezi sınav komisyonunca hazırlanır ve sınav illerde yapılır. Yönetmeliğin 2025 değişikliğiyle temel eğitim yazılı sınavı, 80 sorudan oluşan birinci kısım ile silah bilgisini ölçen 20 sorudan oluşan ikinci kısım olmak üzere çoktan seçmeli iki kısımdan oluşur. Uygulamalı sınavda ise Bakanlıkça belirlenen mesafeden beş fişek üzerinden atış yaptırılır ve yazılı sınavın hemen ardından yapılır.

Her kısım ayrı ayrı 100 puan üzerinden değerlendirilir. Silahlı görev yapacak adaylar yazılı sınavın her iki kısmından ve uygulamalı sınavdan ayrı ayrı en az 60 puan almalıdır. Silahsız görev yapacaklar ise yalnızca yazılı sınavın birinci kısmındaki soruları cevaplar ve bu kısımdan en az 60 puan almaları hâlinde başarılı sayılır.

Sınavda başarısız olan adaylar yeniden kursa devam etmeden, bir yıl içinde birbirini takip eden beş sınava daha katılabilir. Toplam altı sınav sonunda da başarısız olanlarda tekrar kursa devam şartı aranır. Sınav takvimi ve başvuru süreleri en az on beş gün önceden ilan edildiği için duyuruları düzenli takip edin.

Kimlik kartı nasıl alınır?

Kanunun 11 inci maddesine göre özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, temel eğitimi başarıyla bitirmiş olmaları şartıyla valilikçe çalışma izni verilir. Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının bir ay içinde tamamlanacağını söyler. Yönetmelik, güvenlik soruşturmasının eğitim devam ederken de yaptırılabileceğini belirtir.

Kanunun 12 nci maddesine göre özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir ve kartta görevlinin adı soyadı ile silahlı ya da silahsız olduğu belirtilir. Kart, görev alanı ve süresi içinde herkesin görebileceği şekilde yakaya takılır; üzerinde kimlik kartı olmayan görevliler Kanundaki yetkileri kullanamaz. Yönetmeliğe göre güvenlik soruşturması olumlu olan başvuru sahiplerine ruhsat harcını yatırmaları hâlinde kimlik kartı verilir. Başvuruda istenen belgelerin listesi yıllar içinde birçok kez değiştiği ve işlemlerin bir kısmı elektronik ortama taşındığı için güncel listeyi il emniyet müdürlüğünüzden öğrenin.

İşe başladığınızda işveren sizi on beş gün içinde valiliğe bildirmek zorundadır; görevden ayrıldığınızda da aynı süre içinde bildirim yapılır. Şartlardan herhangi birinin sonradan kaybedildiği tespit edilirse kimlik kartı ve çalışma izni iptal edilir.

Beş yılda bir yenileme

Özel güvenlik kartı süresiz değildir. Yönetmeliğe göre temel eğitim ve yenileme eğitimi sertifikaları beş yıl süreli, alan eğitimi sertifikası ise süresizdir. Kimlik kartları, her beş yılda bir yenilenecek güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu olması ve yenileme eğitimi sertifikasının ibrazı hâlinde, ruhsat harcı alınmaksızın her beş yılda bir yeniden düzenlenir.

Yenileme eğitimi en az altmış ders saatidir ve 2025 değişikliğine göre bunun sekiz ders saati silah bilgisi ve atış dersine ayrılır. Yenileme eğitimi yazılı sınavı 40 soruluk birinci kısım ile 20 soruluk silah bilgisi kısmından oluşur. Yönetmelik, yenileme eğitimi sonrasındaki sınavların seviye tespitine yönelik olduğunu, alınan puanların sertifikaya işleneceğini ve işverence yükselmelerde göz önüne alınabileceğini de düzenler. Silahlı görev yapan görevlilere ise istihdam edildikleri kurum veya şirket tarafından her yıl en az yirmi beş fişek üzerinden hizmet içi eğitim atışı yaptırılır.

Kartınızın bitiş tarihini takip edin ve yenileme eğitimini son aylara bırakmayın. Sertifika ve kart süresi dolmuş bir görevlinin yetkilerini kullanamayacağını unutmayın.

Özel güvenlik eğitimi için başvuru ve sınav duyurularını Emniyet Genel Müdürlüğünün özel güvenlik sayfalarından takip edin. Sitemizde özel güvenlik eğitim kurumu listesi bulunmuyor; ancak ulaştırma veya iş makinesi alanında da kendinize meslek arıyorsanız SRC kursları ve iş makinesi kursları listelerimize, bu alanlardaki sınavlara hazırlık için çıkmış sorular bölümümüze göz atabilirsiniz. Mesleki belgelerle ilgili diğer mevzuat özetleri mevzuat sayfamızda.