llms.txt Nedir? Sürücü Kursu Sitesinde Nasıl Hazırlanır?

Son dönemde kurs sahiplerinden sık duyduğumuz sorulardan biri şu: “Sitemize llms.txt dosyası eklemezsek ChatGPT bizi görmez mi?” Bu soru, yapay zekâ görünürlüğü konusunda doğru bilgi ile abartılı vaatlerin nasıl iç içe geçtiğini iyi gösteriyor. llms.txt gerçekten var olan, ilgi gören ve bazı araçların okuduğu bir dosya önerisi. Ama sihirli bir anahtar değil, resmi bir zorunluluk da değil.

Bu rehberde llms.txt dosyasının ne olduğunu, neyi yapıp neyi yapmadığını, bir sürücü kursu sitesi için nasıl bir bölüm yapısıyla hazırlanabileceğini ve asıl erişim kontrolünün yapıldığı robots.txt dosyasında yapay zekâ tarayıcılarının nasıl yönetileceğini anlatıyoruz. Amacımız, hem gereksiz korkuyu hem de gereksiz beklentiyi ortadan kaldırıp kurumunuz için doğru kararı vermenize yardımcı olmak.

llms.txt nedir, nereden çıktı?

llms.txt, 2024 yılında Answer.AI kurucularından Jeremy Howard tarafından önerilen bir dosya biçimidir. Fikir basittir: Büyük dil modelleri bir web sitesini anlamaya çalışırken menüler, betikler, reklam alanları ve karmaşık sayfa düzenleriyle uğraşır. Sitenin kök dizinine konan, sade Markdown ile yazılmış bir dosya ise “bu site kime ait, ne anlatıyor, en önemli sayfaları hangileri” sorularına derli toplu bir cevap verir.

Dosya, sitenin kök adresinde llms.txt adıyla yayımlanır. Yani alan adınız ornekkurs.com.tr ise dosyanın adresi ornekkurs.com.tr/llms.txt olur. Öneride ayrıca sitenin tüm önemli içeriğini tek bir metin dosyasında toplayan daha kapsamlı bir llms-full.txt sürümünden ve sayfaların Markdown kopyalarından da söz edilir; bunlar isteğe bağlıdır.

Dosya kimin için yazılır?

Öneri ilk olarak yazılım belgeleri gibi çok sayfalı teknik sitelerin, geliştiricilerin kullandığı yapay zekâ araçlarına içerik sunması ihtiyacından doğdu. Bir programlama kütüphanesinin yüzlerce sayfalık belgesini bir modele tek seferde anlatmak zordur; llms.txt bu belgelerin haritasını çıkarır. Sürücü kursu sitesi ise çok daha küçük ve yerel bir sitedir. Bu nedenle kurs sitesindeki llms.txt dosyası teknik bir belge dizini değil, kurumun kim olduğunu, hangi hizmetleri nerede verdiğini ve adayın en çok sorduğu konuların hangi sayfada cevaplandığını anlatan kısa bir kimlik kartı gibi düşünülmelidir. Dosyayı okuyan bir modelin de bir insanın da aynı özeti anlaması hedeflenir.

robots.txt ve sitemap.xml ile farkı

Bu tablo önemli bir ayrımı gösterir: llms.txt erişim izni vermez ya da engellemez. Bir tarayıcının sitenize girip giremeyeceğini robots.txt belirler. llms.txt yalnızca içeri girmiş bir sisteme “önce buraya bak” diyen bir rehber işlevi görür.

Resmi standart mı? Beklentiyi doğru kurmak

llms.txt, bir standart kuruluşunun onayladığı resmi bir standart değildir; topluluk tarafından benimsenen bir öneridir. Bu nedenle üç konuda net olmak gerekir:

• Sıralama sinyali olduğuna dair açıklama yoktur. Google tarafında yapılan açıklamalar, llms.txt dosyasının Arama ya da Yapay Zekâ Özetleri için kullanılmadığı yönündedir. Google’ın yapay zekâ özelliklerinde görünmek için özel bir dosya ya da işaretleme gerekmediğini de belgelerinde belirtir.
• Yapay zekâ şirketlerinin tutumu farklı ve değişkendir. Bazı geliştirici araçları ve yapay zekâ destekli yazılımlar llms.txt dosyalarını okur; büyük sohbet motorlarının bu dosyayı ne ölçüde kullandığı ise genel olarak kamuya açık biçimde taahhüt edilmiş değildir.
• Tek başına görünürlük sağlamaz. Sitenizde iyi içerik, doğru işletme verisi ve dış kaynaklarda anılma yoksa, llms.txt dosyası bu eksikleri kapatamaz.

Dolayısıyla “llms.txt ekledik, artık yapay zekâda çıkacaksınız” türünden vaatlere itibar etmeyin. Yapay zekâ görünürlüğünde garanti verilmez; bu dosya da bir garanti aracı değildir.

Neden yine de hazırlamaya değer?

Belirsizliğe rağmen biz kurs sitelerinde llms.txt dosyasını genellikle hazırlıyoruz. Gerekçelerimiz şunlar:

1. Maliyeti düşüktür. İyi kurgulanmış bir site mimariniz varsa dosya kısa sürede hazırlanır ve bakımı kolaydır.
2. Kurum bilgisini tek yerde netleştirir. Dosyayı hazırlarken kurum adı, adres, hizmetler ve önemli sayfalar konusunda bir tutarlılık denetimi yapmış olursunuz. Bu denetim çoğu zaman sitede ya da profillerde gözden kaçmış çelişkileri ortaya çıkarır. Örneğin sitede eski telefon numarasının kaldığı, bir hizmet sayfasının menüden kaldırılmış olduğu ya da iletişim sayfasındaki adresin işletme profilindeki adresten farklı yazıldığı bu aşamada fark edilir.
3. Bazı araçlar okur. Dosyayı okuyan araçların sayısı ve kullanım biçimi değişebilir; hazır bir dosya, ileride bu desteğin genişlemesi durumunda sizi hazırlıklı tutar.
4. Riski yoktur. Doğru ve güncel bilgi içeren bir özet dosyası, sitenizin arama motorlarındaki performansına zarar vermez.

Önceliklendirme açısından ise net olalım: Bir kurs sitesinde hizmet sayfaları, işletme profili, yorumlar, teknik SEO ve yapılandırılmış veri llms.txt dosyasından önce gelir. Bu temel yoksa önce onu kurun.

Dosya yapısı – bölümler madde madde

Öneriye göre llms.txt dosyası belirli bir sırayı izleyen sade bir Markdown belgesidir. Bölümler şu sırayla yer alır:

• Başlık: Dosyanın tek zorunlu öğesi, tek diyez işaretiyle yazılan birinci düzey başlıktır ve site ya da kurum adını içerir.
• Kısa özet: Başlığın hemen altında, alıntı işaretiyle başlayan bir satırda sitenin ne olduğunu anlatan bir iki cümlelik özet yer alır.
• Açıklayıcı notlar: Özetin ardından, başlık kullanmadan, kurumu ve dosyanın nasıl okunacağını anlatan kısa paragraflar ya da maddeler eklenebilir.
• Bağlantı bölümleri: İki diyez işaretiyle yazılan ikinci düzey başlıklar altında, her satırı bir madde olan bağlantı listeleri bulunur. Her madde köşeli parantez içinde sayfa adı, normal parantez içinde adres ve isteğe bağlı olarak iki nokta üst üsteden sonra kısa bir açıklama içerir.
• İsteğe bağlı bölüm: Optional adlı bir ikinci düzey başlık altındaki bağlantılar, bağlam kısıtlı olduğunda atlanabilecek ikincil içerikleri gösterir.

Dosyada karmaşık biçimlendirme, tablo, görsel ya da betik kullanılmaz. Amaç, bir insanın da bir modelin de dosyayı tek okumada anlayabilmesidir.

Sürücü kursu için örnek bölüm planı

Aşağıdaki plan, tek şubeli bir sürücü kursu sitesi için önerdiğimiz yapıdır. Her bölüm başlığını ve altındaki maddeleri kendi sitenizin gerçek sayfalarına göre düzenleyin.

• Başlık: Kurumun tabelada ve işletme profilinde kullanılan tam adı.
• Özet: “Kartal’da B, A2 ve otomatik vites ehliyet eğitimi veren, MEB’e bağlı özel motorlu taşıt sürücü kursu” gibi, abartısız ve doğrulanabilir bir tanım.
• Açıklayıcı notlar: Adres, telefon, çalışma saatleri, hizmet verilen ilçe ve semtler, sitenin son güncelleme tarihi ve resmi kurallar için MEB kaynaklarına bakılması gerektiğine dair bir not.
• Kurum bölümü: Hakkımızda, eğitim kadrosu, eğitim alanı ve araçlar, iletişim sayfası bağlantıları.
• Ehliyet sınıfları bölümü: B sınıfı, A1 ve A2 motor, otomatik vites, C ve D sınıfı gibi her hizmet sayfası için birer madde ve kısa açıklama.
• Mesleki belgeler bölümü: SRC ya da iş makinesi eğitimleri veriliyorsa ilgili sayfalar.
• Kayıt ve ödeme bölümü: Kayıt için gerekli belgeler, ön kayıt formu, ödeme seçenekleri sayfaları.
• Aday rehberleri bölümü: Direksiyon sınavı hazırlığı, teorik sınav, sağlık raporu süreci gibi en kapsamlı rehber yazılar.
• İsteğe bağlı bölüm: Haberler, duyurular, kampanya arşivi ve eski blog yazıları.

Her maddede kısa açıklama neden önemli?

Yalnızca bağlantı listelemek yerine her maddeye bir cümlelik açıklama eklemek, modelin sayfanın içeriğini açmadan önce ne bulacağını anlamasını sağlar. “Otomatik vites ehliyet: otomatik vites B sınıfı eğitim süreci, kısıtlama ve kayıt bilgileri” gibi bir açıklama, sayfanın neyi cevapladığını netleştirir.

Yazım kuralları – doğruluk, güncellik ve tutarlılık

llms.txt dosyası bir reklam metni değil, bir bilgi özetidir. Bu nedenle şu kurallara uymanızı öneririz:

• Pazarlama dili kullanmayın. “Bölgenin en iyi kursu”, “kesin başarı” gibi ifadeler doğrulanamaz ve güven sinyalini zayıflatır.
• Değişken fiyatları yazmayın. Ücretler değişebildiği için fiyatı dosyaya değil, güncel tutulan ilgili sayfaya bırakın.
• Resmi rakam vermeyin. Ders saatleri, sınav soru sayıları ve harç tutarları gibi bilgiler için resmi kaynağa yönlendirin.
• NAP tutarlılığını koruyun. Kurum adı, adres ve telefon sitenizdeki, işletme profilinizdeki ve dizin kayıtlarınızdaki biçimle birebir aynı olmalı.
• Yalnızca yayında olan sayfaları listeleyin. Yönlendirilen, silinen ya da dizine kapalı sayfaları eklemeyin.
• Tam adres kullanın. Bağlantılar alan adıyla birlikte, güvenli bağlantı protokolüyle yazılmalı.
• Kısa tutun. Tek şubeli bir kurs için dosyanın bir iki ekran uzunluğunu aşmaması okunurluğu korur.

Sahada gördüğümüz hatalar

• Sitenin tüm metnini dosyaya yapıştırmak: Özet dosyası uzun bir metin yığınına dönüşür; öncelikli sayfalar kaybolur.
• Anahtar kelime listesi eklemek: “sürücü kursu, ehliyet kursu, ucuz ehliyet” gibi virgülle ayrılmış kelime listeleri hiçbir bilgi taşımaz.
• Farklı kurum adı kullanmak: Tabelada, profilde ve dosyada kurumun farklı adlarla geçmesi modelin kurumu tek bir varlık olarak tanımasını zorlaştırır.
• Eski adres ya da kapanmış şube bırakmak: Taşınma sonrası güncellenmeyen dosya, yanlış bilginin yayılmasına katkı verir.
• Dosyayı yanlış yere koymak: Alt klasöre yüklenen ya da farklı adla kaydedilen dosya, beklenen adreste bulunamaz.
• Yapay zekâ ile üretip kontrol etmemek: Otomatik üretilen dosyalarda var olmayan hizmetler ya da uydurma adresler görülebilir; her satır insan gözüyle doğrulanmalıdır.

robots.txt ve yapay zekâ tarayıcıları

llms.txt dosyası rehberlik eder; erişim kararı ise robots.txt dosyasında verilir. Yapay zekâ şirketleri farklı amaçlar için farklı tarayıcı adları kullanır. Bir kısmı model eğitimi için veri toplar, bir kısmı sohbet motorunun arama özelliği için sayfaları dizine ekler, bir kısmı da kullanıcı bir bağlantıyı açmasını istediğinde sayfayı getirir.

Tarayıcı adları ve görevleri zaman içinde değişebilir; güncel listeyi her şirketin resmi belgesinden kontrol edin.

Sürücü kursu için doğru karar

• Arama amaçlı tarayıcıları engellemeyin. OAI-SearchBot, Claude-SearchBot, PerplexityBot ve Bingbot gibi tarayıcıları engellemek, kursunuzun ilgili motorların web aramasına dayalı cevaplarında yer alma ihtimalini azaltır.
• Google-Extended’in kapsamını doğru bilin. Google’ın açıklamasına göre Google-Extended, Google Arama’daki görünürlüğü ya da sıralamayı etkilemez; Yapay Zekâ Özetleri de Googlebot’un taradığı ve dizine eklediği içerikle çalışır.
• Eğitim tarayıcıları için bilinçli karar verin. Kamuya açık tanıtım içeriği sunan bir kurs sitesi için eğitim tarayıcılarına izin vermek genellikle sorun yaratmaz; ancak bu bir kurum politikası kararıdır.
• Özel alanları kapatın. Aday paneli, yönetim ekranları ya da kişisel veri içeren adresler zaten giriş gerektirmeli; robots.txt bir güvenlik önlemi değildir, yalnızca uyulması beklenen bir yönergedir.
• Site haritasını belirtin. robots.txt dosyasının sonunda site haritası adresinizi yazmayı unutmayın.

Bazı güvenlik duvarı ve içerik dağıtım ağı ayarları, yapay zekâ tarayıcılarını varsayılan olarak engelleyebilir. robots.txt dosyanızda izin verdiğiniz hâlde bu katmanda engellenmiş olabilirsiniz; sunucu ve ağ ayarlarınızı da kontrol ettirin.

Yayınlama, doğrulama ve bakım

Dosyayı hazırladıktan sonra şu adımları izleyin:

1. Dosyayı UTF-8 kodlamasıyla kaydedin; Türkçe karakterlerin bozulmadığını tarayıcıda açarak kontrol edin.
2. Kök dizine yükleyin ve adresin doğrudan açıldığını, yönlendirme yapmadığını doğrulayın.
3. Dosyadaki her bağlantıyı tek tek açın; hata veren ya da yönlendirilen adres kalmasın.
4. robots.txt dosyanızın arama amaçlı yapay zekâ tarayıcılarını engellemediğini kontrol edin.
5. Yeni hizmet sayfası eklediğinizde, adres ya da telefon değiştiğinde dosyayı güncelleyin.
6. Üç ayda bir kurum bilgilerini site, işletme profili ve llms.txt arasında karşılaştırın.

Statik altyapıyla hazırladığımız sitelerde llms.txt dosyası site mimarisiyle birlikte üretilir ve sayfalar değiştiğinde birlikte güncellenir. Böylece dosya zamanla eskiyen, unutulmuş bir ek olmaktan çıkar.

Çok şubeli kurslarda llms.txt

Birden fazla şubesi olan kurslarda dosyanın açıklayıcı notlar bölümünde kurumun genel tanımı, ardından ayrı bir şubeler bölümünde her şube sayfası için birer madde yer almalıdır. Her maddenin açıklamasında şubenin bulunduğu ilçe, verdiği ehliyet sınıfları ve şubeye özgü bir ayrıntı, örneğin motor eğitim alanı ya da otomatik vites araç bulunması belirtilebilir. Şubelerin adres ve telefon bilgisinin, her şubenin kendi işletme profiliyle birebir aynı olması burada da temel kuraldır. Böylece bir model “Tuzla şubesi” ile “Pendik şubesi” arasındaki farkı dosyadan kolayca anlayabilir.

Sürücü Medya ile yapay zekâ altyapısını kurmak

llms.txt dosyası, robots.txt ayarları ve yapılandırılmış veri gibi teknik unsurlar bir bütünün parçasıdır. Kursunuzun bu açıdan durumunu görmek için ücretsiz analiz talebi oluşturabilirsiniz. Teknik altyapıyı statik site altyapımız ve SEO hizmetimiz, yapay zekâ motorlarındaki görünürlüğü ise GEO ve AIO hizmetimiz kapsamında ele alıyoruz. Google tarafındaki özetler için Yapay Zekâ Özetleri rehberimizi de okuyabilirsiniz.