Kursiyer Rehberi – Kayıttan Ehliyete Tüm Süreç Tek Yazıda

Kursa ilk gelen kişinin kafasındaki soru genelde tek: “Ne kadar sürer?” Cevap kişiden kişiye değişiyor ama sürecin adımları herkes için aynı. Kayıt, teorik dersler, e-sınav, direksiyon eğitimi, direksiyon sınavı ve belge. Aşağıda bu altı adımı sırayla anlattık; hepsi Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde yazılı.

Bir not: ücretler, sınav takvimleri ve bazı uygulama ayrıntıları ile göreceğiniz kurstan kursa değişebilir. Rakam veya tarih içeren her bilgiyi kayıt olacağınız kurstan ve il millî eğitim müdürlüğünden teyit edin.

Birinci adım – kayıt ve istenen belgeler

Kursa kayıt olacak kursiyerlerde aranacak şartlar için yönetmelik doğrudan Karayolları Trafik Yönetmeliğine atıf yapar. Yaş, öğrenim durumu ve sağlık şartları buradan belirlenir; alacağınız sertifika sınıfına göre değiştiği için kurs görevlisiyle birlikte kontrol etmeniz gerekir.

Kayıtta istenen belgeler ise 11 inci maddede sayılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı kursiyerlerden kayıt sırasında görülüp iade edilmek üzere fotoğraflı kimlik kartı, diploma veya yerine geçen belgenin aslı görülerek kurs müdürlüğünce onaylanan örneği, son altı ayda çekilmiş iki adet biyometrik fotoğraf, ilgili yönetmelik hükümlerine göre alınmış sürücü olur raporu ve sürücü belgesi almasına engel bir sabıka kaydının olmadığına dair barkotlu belge istenir. Mevcut bir sürücü belgesi varsa fotokopisi, on sekiz yaşını doldurmamış kursiyerler için veli veya vasi muvafakatnamesi eklenir.

Sabıka kaydı konusunda önemli bir uyarı var: sürücü belgesi almaya engel bir kaydın bulunmadığı Bakanlık tarafından yetkili adlî mercilerden teyit edilir. Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen kursiyerler sınava alınmaz, alınmış olsalar dahi sınavları geçersiz sayılır ve kaydı silinir.

Kayıt zamanlamasında da bir kural var. Eğitim dönemleri her ayın ilk on günü içinde kurslarca belirlenen tarihlerde başlatılır. Yani kayıt olduğunuz tarih değil, kaydolduğunuz grubun başlangıç tarihi süreci başlatır. Kurs seçerken nelere bakılacağını ayrı bir yazıda ele almıştık.

İkinci adım – teorik dersler

Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre bütün sertifika sınıflarında trafik ve çevre dersi 16, ilk yardım dersi 8, araç tekniği dersi 6 ve trafik adabı dersi 4 saat teorik olarak verilir. Kurslarda günde 2 saatten az, 6 saatten fazla teorik ders yapılamaz. Bir ders saati elli dakikadır.

Devam zorunluluğu var ve sınırı nettir: teorik derslerin toplam ders saati sayısının beşte birinden fazla derse devam etmeyenlerin kurstan kayıtları silinir. Eğitim personelinin izinli veya raporlu olması ve mazeretin uygun görülmesi hâlinde o günkü ders için telafi eğitimi yapılır.

Muafiyet de mümkün. Üniversite ve yüksekokullar ile lise ve dengi okullarda zorunlu trafik ve çevre, ilk yardım ve araç tekniği derslerinden başarılı olduklarını belgeleyenler o derslerden; geçerliliği devam eden ilkyardımcı sertifikasına sahip kişiler ise ilk yardım dersinden, istemeleri hâlinde eğitime tabi tutulmaz, sadece sınavlara girer.

Derse nereden çalışılacağı konusunda çok soru geliyor. Kısa cevap, kursun verdiği güncel materyalle başlamak. Konu tekrarını video ve dijital materyalle desteklemek işe yarıyor; ayrıntıları çalışma planı rehberimizde ve eğitim videoları sayfamızda bulabilirsiniz.

Üçüncü adım – e-sınav

Teorik derslerin sınavı Bakanlıkça belirlenecek esaslara göre e-Sınav şeklinde yapılır. Teorik derslerin tamamı için tek bir sınav yapılır ve kursiyerin başarısı 100 tam puan üzerinden tek notla değerlendirilir. Sınavda 70 ve üzeri puan alan kursiyerler başarılı sayılır.

Sınava girebilmek için teorik derslerin eğitimini tamamlamış olmak, sürücü belgesi almaya engel sabıka kaydı bulunmadığının Adalet Bakanlığından teyit edilmiş olması ve Özel MTSK Modülü üzerinden ilçe onay işleminin tamamlanmış olması gerekir.

Başarısız olursanız süreç bitmiyor. Teorik sınavda başarısız olanlar, teorik eğitimler için yeniden kursa devam etmeksizin ve kurs ücreti ödemeden, sadece sınav ücretini ödeyerek aralıksız üç kere daha teorik sınavlara girebilirler. Belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak sınavlara katılmayanlar ya da katılıp sınav haklarını tamamlayanlar kursa yeniden kayıt yaptırabilir.

Bir de zamanlama kuralı var. Kursiyerin kayıt olduğu dönemin grup başlama tarihinden itibaren teorik eğitim ve sınav haklarını kullanmak üzere son sınav hakkı için randevu alma süresi 90 günü, teorik sınavdan başarılı olunan tarihten itibaren direksiyon eğitim derslerinin tamamlanma süresi de 90 günü geçmeyecek şekilde planlanır. Sınav ekranına önceden alışmak için e-sınav uygulamasını kullanan kursları tercih etmek işinizi kolaylaştırır; sınavın işleyişini e-sınav yazımızda anlattık.

Dördüncü adım – direksiyon eğitimi

Teorik sınavda başarılı olanların direksiyon eğitimi dersine başlanır. Direksiyon eğitimi dersleri direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla, direksiyon usta öğreticisi kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına karar verinceye kadar devam eder.

Simülatör eğitimleri tamamlanan kursiyerlere akan trafikte verilecek en az direksiyon eğitimi süreleri sertifika sınıfına göre değişir. Örneğin “B” sınıfı sertifikalar için 14 saat, “C1” için 10 saat, “C” için 20 saat, “D1” için 7 saat, “F” için 12 saat olarak belirlenmiştir. Kendi sınıfınızın süresini kurs görevlisinden teyit edin.

Akan trafikte ders alabilmeniz için kurs müdürlüğünce “K Sınıfı Sürücü Aday Belgesi” düzenlenir; bu belgenin geçerlilik süresi 6 aydır ve başlangıç tarihi akan trafikte eğitime başladığınız tarihtir. Ayrıca birçok sertifika sınıfında en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yapılması zorunludur.

Direksiyon dersleri her bir kursiyer için günde 2 saatten fazla yapılamaz ve blok ders olarak düzenlenemez. Motosiklet ve “F” sınıfları dışındaki eğitimlerde usta öğreticinin araçta bulunması zorunludur.

Beşinci adım – direksiyon sınavı

Direksiyon eğitimi dersini tamamlayan ve kurs tarafından sınava girmesi uygun görülen kursiyerler, sınavdan en az dört iş günü önce Özel MTSK Modülü üzerinden onay verilerek sınava girer. Sınavlar akan trafikte uygulamalı olarak yapılır ve Millî Eğitim Bakanlığı Direksiyon Uygulama Sınav Sistemine yüklü değerlendirme formlarına göre değerlendirilir.

Sınav, ilgili mevzuatına göre izin alınmış güzergâhta yapılır. Hafta sonları 07.00 ile 21.00 saatleri arasında düzenlenir ve sınav süresi her kursiyer için 40 dakikadan az olamaz. Her kursiyerin sınavından sonra 5 dakika ara verilir.

Başarısız olmanız hâlinde hak kaybınız olmaz. Sınava girip başarısız olan kursiyerler, başarısız oldukları her sınavdan sonra kayıtlı oldukları kurstan ilan edilen ders ücretini ödemeleri ve en az iki saat direksiyon eğitimi almaları şartıyla aralıksız üç sınav dönemi daha sınavlara girer. Dört sınav sonunda da başarısız olanlara, istemeleri hâlinde son sınav sonucunun açıklandığı tarihten itibaren en geç 60 gün içinde ücretini ödemek ve gerekli dersi almak şartıyla dört sınav hakkı daha verilir.

Vites tercihi konusunda da bir esneklik var. İlk dört sınav hakkının bir veya birkaçını manuel vitesli araçta kullanan kursiyer, isterse kalan haklarından vazgeçip aynı sınıfın otomatik şanzımanlı sertifikasını almak üzere ikinci dört hakta otomatik araç kullanabilir; tersi de mümkündür. Sınav gününe hazırlık için sınav günü rehberimize bakabilirsiniz.

Altıncı adım – sertifika ve sürücü belgesi

Sınavlarda başarı gösterenler, elektronik ortamda düzenlenen Motorlu Taşıt Sürücü Kursu Sertifikasını e-Devlet sistemi üzerinden alır. Sertifikanın sürücü belgesine dönüştürülmesi işleminde ise trafik tescil birimine bizzat başvurma şartı aranmaz; belge Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce merkezî olarak kişiselleştirilip basılır ve beyan ettiğiniz adrese posta yoluyla gönderilir.

Bir uyarı önemli: sertifikalar sürücü belgesiyle değiştirilmedikçe karayolunda araç kullanma yetkisi vermez. Sertifikanız çıktı diye direksiyona geçmeyin.

Sık sorulan birkaç konu

Kaydını sildiren ya da başarısız olan kursiyerler için bir muafiyet var. Teorik sınavlarda başarılı olup kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile direksiyon sınavlarında başarısız duruma düşenler, son girdikleri sınav tarihinden itibaren üç yıl içinde yeniden kursa kayıt yaptırdıklarında teorik eğitim ve sınavlarından muaf sayılır.

Mazeret durumları da düzenlenmiş. Hastalık, askerlik, hamilelik veya doğum, uzun süren tedavi gibi hâllerde belirlenen sürelerde belge teslim edilmesi şartıyla kalan sınav hakları korunur ya da kayıt dondurulur. Her mazeretin kendi bildirim süresi olduğu için kursunuza vakit kaybetmeden haber verin.

Son olarak, süreç boyunca en çok işinize yarayacak şey düzenli çalışma. Kursun verdiği materyali takip edin, denemeleri erteleyip son haftaya yığmayın, direksiyon derslerini üst üste değil aralıklı planlayın. Aday tarafındaki diğer rehberlerimize aday rehberi sayfamızdan, çıkmış soru pratiği için çıkmış sorular bölümünden ulaşabilirsiniz.