MTSK Yönetmeliğinin 46 ncı maddesine göre kurslar her yıl en az bir defa denetime tabi tutulur ve denetim sonrası üç adet denetim raporu en geç 15 gün içinde düzenlenir. Noksanlıklar kurs tarafından en geç 20 gün içinde giderilerek millî eğitim müdürlüğüne bildirilir. Dönem içi inceleme ve kontroller ise 46/A maddesine göre önceden haber verilmeden yapılır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Denetim kelimesi kurs sahiplerinde otomatik bir gerilim yaratıyor. Halbuki denetimin çerçevesi mevzuatta yazılı ve sürprizli tarafı düşünüldüğü kadar geniş değil. Neye bakılacağı, raporun kaç gün içinde düzenleneceği, noksanlığın kaç gün içinde giderilmesi gerektiği hep belli. Gerilimin asıl kaynağı, kurumun kendi kayıt düzenini bilmemesi.
Bu yazıda denetimin mevzuattaki işleyişini, hangi kayıtların hazır olması gerektiğini ve sahada en sık karşılaşılan hataları topladık. Çerçeve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği.
Denetim kim tarafından, ne sıklıkla yapılır?
Yönetmeliğin 46 ncı maddesine göre özel motorlu taşıt sürücüleri kursu her yıl en az bir defa müfettiş, müfettiş yardımcısı, eğitim müfettişi, eğitim müfettişi yardımcısı, il millî eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürleri tarafından denetime tabi tutulur. Genel Müdürlük veya valiliklerce gerekli görülürse kurslar ve yapılan sınavlar ayrıca denetlenir.
5580 sayılı Kanunun 11 inci maddesi de aynı yöndedir: kurumlar ve bu kurumlarda görevli personel Bakanlığın denetimi ve gözetimi altındadır, eğitim öğretim ve yönetim bakımından yapılan denetimlerde kurumun özel yönetmeliği de dikkate alınır.
Rapor ve süreler nasıl işler?
Denetim tamamlandıktan sonra üç adet denetim raporu en geç 15 gün içinde düzenlenir. Raporun biri kursa, biri ilçe millî eğitim müdürlüğüne, diğeri ise raporla birlikte il millî eğitim müdürlüğüne sunulur.
Denetim sonucu noksanlık tespit edilmişse, rapordaki noksanlıklar ile yanlış uygulamalar kurs tarafından en geç 20 gün içerisinde tamamlanır, mevzuata uygun şekilde düzeltilir ve yazı ile millî eğitim müdürlüğüne bildirilir. Verilen süre sonunda noksanlıkların tamamen giderilmediğinin tespiti durumunda ilgililer hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesi ile 5580 sayılı Kanuna göre işlem yapılır.
İnceleme ve soruşturma raporlarında düzeltilmesi gereken eksiklikler tespit edilmişse, bu konular millî eğitim müdürlüklerince 15 gün içinde kursa bildirilir ve kurs 20 gün içerisinde gereğini yaparak bilgi verir. Yani her iki yolda da kurumun elinde net bir takvim vardır; kaçırılmaması gereken şey bu takvimdir.
Habersiz inceleme ve kontrol – 46/A maddesi
Yıllık denetimin yanında bir de dönem içi inceleme ve kontrol var. 46/A maddesine göre kursiyerlerin sınava girme şartlarını taşıyıp taşımadığı, teorik ve direksiyon eğitimlerinin Özel MTSK Modülüne girilen gün ve saatlerde ilgili eğitim personeliyle yapılıp yapılmadığı ve kursiyerlerin derse devam durumları incelenir.
Maddenin işleyişi oldukça somut. Görevlendirilen personel bir günlük görevde en az üç kursa farklı saatlerde ikişer defa giderek inceleme ve kontrol yapar. Tespitlerini teorik eğitimler için EK-16, direksiyon uygulama eğitimleri için EK-17 formlarına işler. Bu formlar, varsa tutanaklar ve diğer belgeler kontrolden itibaren en geç 3 iş günü içinde millî eğitim müdürlüğüne teslim edilir.
En kritik iki fıkra sonda. Birincisi: inceleme ve kontrollerden önce kurslara bilgi verilmez. İkincisi: yapılan kontrollerde teorik veya direksiyon eğitimi derslerinde olmadığı tespit edilerek toplam ders saati sayısının beşte birinden fazla derse devam etmeyen kursiyerin Özel MTSK Modülünden kaydı silinir. Kontrolün yapıldığı sırada kursta bulunmayan kursiyer o gün için devamsız kabul edilir.
Bir de görünürlük kuralı var: kurslarda görevli eğitim personeli, kurumda bulunduğu süre boyunca fotoğraflı kurum kimlik kartını görülecek şekilde yakasına takar.
Hazır olması gereken kayıtlar
Denetimde bakılan şeylerin büyük kısmı zaten günlük işleyişin kaydıdır. Aşağıdaki başlıklar, elinizin altında olması gereken dosyayı tarif eder.
- Defter ve dosyalar (madde 42): gelen giden evrak kayıt defteri, evrak dosyaları, personel özlük dosyası, kursiyer yoklama fişi ve defteri, ders defteri, ücretsiz kursiyerlerle ilgili dosya. Sayfalar numaralandırılmış, kurs kaşesiyle tasdik edilmiş, son sayfada adedi yazılı ve kurs müdürünce onaylı olmalı; silinti ve kazıntı bulunmamalı.
- Kayıt belgeleri (madde 11): kimlik ibrazı, öğrenim belgesinin onaylı örneği, biyometrik fotoğraflar, sürücü olur raporu, sabıka kaydına ilişkin barkotlu belge, varsa mevcut sürücü belgesi fotokopisi ve on sekiz yaşını doldurmamış kursiyerler için veli ya da vasi muvafakatnamesi.
- Araç evrakı (madde 17): ruhsatnamenin aslı, usta öğreticinin çalışma izni örneği, kursiyer ve saat listesi, araç kullanım izin onayı örneği, Direksiyon Eğitim Takip Formu ve “K” sınıfı sürücü aday belgesi.
- Personel dosyası: çalışma izinleri, iş sözleşmeleri, öğreticilik belgeleri ve hizmet içi eğitim durumu.
Bu listeyi ay sonlarında gözden geçirmek, denetim gününü sıradan bir güne dönüştürür. Aylık düzeni işletme kontrol listesi yazımızda ayrıntılandırdık.
5580 tarafında hangi fiiller ne sonuç doğuruyor?
Kanunun 7 nci maddesi, idari para cezası ve ruhsat iptaline yol açan fiilleri sayar. Bunlar arasında Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapmak, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermek, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanmak, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan uygulamak, kanuna ve ilgili yönetmelik ile yönergelere aykırı fiillerde bulunmak, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmamak veya mevzuata aykırı personel çalıştırmak ve kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmek yer alır.
Ceza tutarları brüt asgari ücretin katları üzerinden belirlenir ve fiilin türüne göre değişir. Tekrar hâlinde tutar artar, üçüncü kez işlenmesi hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. 2026 yılında yapılan değişiklikle belirli bentler için tekerrüre esas alınmama süreleri de tanımlandı; ayrıntıları tekerrür sürelerini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Dikkat çeken bir başlık reklam tarafı. Aynı maddede yanıltıcı reklam ve ilan ile reklamda öğrenci görsel ve bilgisi kullanımı açıkça sayılmıştır. 11 inci madde de kurumların ancak amaçlarına uygun tanıtıcı mahiyette reklam ve ilan verebileceğini, gerçeğe aykırı beyanda bulunamayacaklarını ve televizyonda reklam ve ilan yapamayacaklarını düzenler. Sosyal medyada kursiyer fotoğrafı paylaşan kurumların bu maddeyi yeniden okuması iyi olur.
Sınav günü kontrolleri
Denetim yalnızca kurs binasında olmaz; sınav günü de kontrol alanıdır. Yönetmelik, kurslarda görevli eğitim personelinin sınav komisyonlarında görevlendirilemeyeceğini açıkça belirtir. Bu, kurucunun kadro planı yaparken bilmesi gereken bir sınırdır.
Araç tarafında da sınav günü için ayrı bir hazırlık vardır. Sınavda kullanılmak üzere sınav yürütme komisyonuna bildirilen aracın, sınav günü araç kontrol formunda belirtilen şartları sağlaması gerekir. Aracın sınav öncesinde veya sırasında arıza ya da kaza yapması hâlinde şartları taşıyan başka bir araçla sınav yapılabilir; ancak yeni aracın o gün ve saatte tanımlı bir eğitimi veya sınavı olmaması ve diğer şartları sağlaması gerekir. Yeni araç temin edilemezse kursiyerlerin sınav hakkı saklı kalır ve bu kursiyerlerin bir sonraki sınav ücreti kurs tarafından karşılanır.
Bu son cümle, araç bakım planını doğrudan işletme maliyetine bağlar. Sınav gününe yorgun araçla girmek, yalnızca bir gün kaybı değildir.
Sahada en sık görülen beş hata
Birincisi, plan ile fiilî durumun ayrışması. Modüle girilen saatte dersin yapılmaması, 46/A kontrolünde doğrudan tespit edilen bir durumdur. Plan değişikliğinin zamanında yansıtılması gerekir.
İkincisi, Direksiyon Eğitim Takip Formunun sonradan toplu doldurulması. Form, ders sonunda öğretici ve kursiyer tarafından imzalanmak üzere kurgulanmıştır; toplu imza hem kayıt düzenini bozar hem soru işareti yaratır.
Üçüncüsü, devamsızlık takibinin gevşek tutulması. Teorik derslerde toplam ders saatinin beşte birinden fazla devamsızlık kayıt silinmesine yol açar. Kursiyeri erken uyarmak hem onun hem kurumun yararınadır.
Dördüncüsü, personel dosyalarının güncel olmaması. Çalışma izni tamamlanmadan derse giren bir öğretici, kurum için doğrudan risktir.
Beşincisi, tanıtım materyallerindeki bilgi kayması. Araç üzerindeki telefon numarası, tabeladaki kurum adı ve sitedeki bilgiler birbirini tutmadığında hem mevzuat hem yerel arama görünürlüğü açısından sorun çıkar. Bu tutarlılığı nasıl kurduğumuzu NAP tutarlılığı yazımızda anlattık.
Denetimi bir rutine dönüştürmek
Denetime hazırlık, yılda bir yapılan bir temizlik değil, aylık işleyişin doğal çıktısıdır. Kayıtlarınızı elektronik ortamda tutuyorsanız yedekleme rutininizi de kurun; yönetmelik elektronik kayda izin verirken her eğitim dönemi sonunda yedekleme şartını arar.
Kurum içi kayıt ve takip tarafını tek panelde toplamak isterseniz yönetim paneli ve öğretmen otomasyonu sayfalarımıza, kurumunuzun dışarıya görünen yüzünü düzenlemek için web sitesi hizmetimize bakabilirsiniz. Mevzuat başlıklarını takip etmek için mevzuat sayfamız güncel tutuluyor.
kaynak olarak ekleyin