Evet, jandarma kendi sorumluluk bölgesinde ehliyet sorabilir. Karayolları Trafik Kanunu’na göre trafik zabıtasının bulunmadığı ya da yeterli olmadığı yerlerde genel zabıta, sorumluluk bölgesine göre trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya yetkilidir. Sürücü de araç kullanırken sürücü belgesini yanında bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek zorundadır. Belge, denetim sırasında işlem bitince yerinde geri verilmek üzere incelenir; yönetmelikte sayılan durumlar dışında geçerli bir neden olmadan alıkonulamaz.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Ehliyeti yeni alan sürücülerin ilk kontrolü çoğu zaman şehir dışında, bir jandarma noktasında olur. “Jandarma trafik polisi değil, belge sorabilir mi?” sorusu da buradan çıkar. Cevap kanunda açıktır. Aşağıda yetkiyi, sürücünün yükümlülüğünü ve belgenin hangi durumda elinizden alınabileceğini anlatıyoruz.
Trafikte kim denetim yapar?
Karayolları Trafik Kanunu iki tür zabıtadan söz eder:
- Trafik zabıtası. Asıl görevi trafik denetimidir.
- Genel zabıta. Trafik zabıtasının bulunmadığı ya da yeterli olmadığı yerlerde, sorumluluk bölgesine göre trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.
Jandarma, sorumluluk bölgesinde genel zabıtadır. Dolayısıyla jandarmanın sorumlu olduğu bir yolda durdurulursanız görevli sürücü belgenizi isteyebilir. Kanun, trafik suçlarında tutanak düzenleme yetkisini de yetki sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeline verir.
Sürücünün yükümlülüğü nedir?
Kanuna göre sürücü belgesi sahipleri iki şeyi yapmak zorundadır:
- Araç kullanırken sürücü belgesini yanında bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek,
- Yerleşim yeri adresi değiştiğinde bunu otuz gün içinde bildirmek.
Bu yükümlülüklere uymayan sürücüye idari para cezası uygulanır. Belgenin telefondaki görüntüsünün ya da fotokopisinin yeterli sayılacağına dair doğrulayabildiğimiz bir hüküm yok; kartı yanınızda taşıyın. Ehliyet bilgisini kimlik kartına yükletenler için NVİ’nin açıklamasını kimlik kartına ehliyet yükleme yazısında aktardık. Ehliyet başvurusu yapıp kartı bekleyenler için geçici belgenin nasıl işlediğini belge teslimi yazısında anlattık.
Görevli ehliyeti elimden alabilir mi?
Trafik Yönetmeliği, sürücü belgesinin incelenmek üzere geçici olarak alınabileceği durumları tek tek sayar. Bunların dışında, geçerli bir neden olmadan belge geçici olarak da olsa alınamaz.
| Durum | Şart |
|---|---|
| Denetim sırasında geçerlilik incelemesi, kimlik tespiti, tutanak düzenleme | İşlem bitince belge yerinde, hemen geri verilir |
| Belgenin sahte olduğundan, hileyle alındığından ya da şartlarına uygun verilmediğinden şüphe edilmesi | Durum tutanakla tespit edilir ve size belgenin alındığına dair bir belge verilir |
| Trafik kazasında bilgilerin tutanağa ya da rapora işlenmesi | İşlem en kısa zamanda bitirilir |
Bu tablo incelemeyle ilgilidir. Sürücü belgesinin bir kural ihlali nedeniyle geri alınması ayrı bir işlemdir; onun hangi hâllerde yapıldığını geri alma ve iptal yazısında bulabilirsiniz. Kanun ayrıca, sağlığında sürücülüğe engel açık bir değişiklik görülen sürücünün belgesinin trafik görevlilerince geri alınıp sağlık muayenesine gönderilmesini öngörür.
Kontrolde nasıl davranmalı?
- Dur işaretini görünce sinyal verip güvenli biçimde sağa yanaşın, motoru durdurun.
- Belgelerinizi kolay ulaşacağınız bir yerde tutun; görevli istemeden torpidoyu ya da çantayı karıştırmaya başlamayın.
- İstenen belgeyi verin, işlem bitince geri aldığınızı kontrol edin.
- Tutanak düzenlenirse üzerindeki bilgileri okuyun. Kanuna göre tutanaklara görevlinin açık kimliği yerine personel tanıtım numarası yazılır.
- İşleme itirazınız varsa yol kenarında tartışmayın; itirazınızı sonradan resmî yoldan yapın.
Henüz ehliyetim yok, kurs aracında durdurulursam?
Direksiyon eğitimi sırasında kurs aracını, adınıza düzenlenen aday belgesi ve yanınızdaki usta öğreticiyle kullanırsınız. Kontrolde bu belge ile kimliğiniz sorulabilir; belgeyi eğitim süresince yanınızda bulundurun. Ayrıntısı K sınıfı sürücü aday belgesi yazısında.
Fahri trafik müfettişi belge sorabilir mi?
Kanun, fahri trafik müfettişlerine gördükleri kural ihlalleri için tutanak düzenleme ve bunu trafik kuruluşuna teslim etme görevi verir. Kanundaki tanım, denetimle sorumlu yetkililere yardımcı olmaktır; yol kenarında aracı durdurup belge kontrolü yapmayı görevli zabıta yürütür.
Kontrolde ehliyette neye bakılır?
Görevli belgenin yalnızca var olup olmadığına değil, o aracı o koşulda kullanmanıza yetip yetmediğine bakar:
- Sınıf. Araçlar, yönetmelikte o araç için belirlenen sınıftan belgesi olan sürücülerce kullanılabilir. Hangi sınıfın neyi kapsadığı yetki tablosu yazısında.
- Geçerlilik süresi. Süresi dolan belgeyle araç kullanan sürücüye idari para cezası uygulanır ve belge geri alınır.
- Kodlar. Belgenizde gözlük, işitme cihazı ya da özel tertibat kodu varsa bu koşula uymanız gerekir. Sağlık şartları yönetmeliğine göre kendisi için konan koşula uymayan sürücü araç kullanmaktan men edilir.
- Yabancı belge. Yurt dışından alınan belgeyle araç kullanma süresi sınırlıdır; süreler yabancı ehliyet rehberinde.
Kurs sahipleri için not
Bu konu, mezuniyet sonrası adaylara verebileceğiniz kısa bir bilgilendirmenin iyi bir parçasıdır: belgeyi yanında taşıma, adres değişikliğini bildirme ve kontrolde davranış. Sertifikayı alan adaya göndereceğiniz son mesaja bu üç maddeyi ekleyebilir, sitenizde “ehliyeti aldıktan sonra” başlıklı bir sayfada toplayabilirsiniz. Direksiyon eğitimi sırasında aday belgesinin araçta bulunduğunu her dersten önce kontrol etmek ise sizin sorumluluğunuzdadır.
kaynak olarak ekleyin