Güvenli Sürüş ve İleri Sürüş Teknikleri Kurs Programları

Güvenli sürüş eğitimi, sürücü belgesi almakla ilgili değil. Belgesi olan, hatta yıllardır direksiyon başında olan kişilerin aldığı bir eğitim. Kurumsal tarafta ise çoğu zaman bir filo müdürünün kaza istatistiklerine bakıp aldığı karardır. MEB tarafında bu alanın birkaç ayrı programı var ve hepsi farklı kitleye bakıyor.

Aşağıda program metinlerinden okuyabildiğimiz kadarıyla bu programları anlattık. Erişemediğimiz metinleri de dürüstçe belirttik.

Motosiklet programları – üçlü bir seri

Motosiklet Temel Hâkimiyet Sürüş Teknikleri, Motosiklet Güvenli Sürüş Teknikleri ve Motosiklet İleri Sürüş Teknikleri Eğitimi Kurs Programları, Talim ve Terbiye Kurulunun 22.11.2018 tarihli ve 138 sayılı kararıyla birlikte kabul edilmiştir. Üçü de birbirinin devamı gibi kurgulanmıştır.

Üçünün de kayıt kabul şartı aynıdır: program A, A1 ve A2 sınıfı sürücü belgesine sahip bireyler için hazırlanmıştır. Yani bu eğitimler ehliyet almak için değil, ehliyeti olan motosiklet sürücüsünün beceri seviyesini yükseltmek için düzenlenir.

Temel hâkimiyet – 12 ders saati

Motosiklet Temel Hâkimiyet Sürüş Teknikleri Eğitimi Kurs Programının toplam süresi 12 ders saatidir: 2 ders saati teorik, 10 ders saati uygulamalı. Program günde en fazla 8 ders saati olacak şekilde düzenlenir.

Amaçlar arasında motosikletli hayata başlangıç, görünürlük, koruyucu ekipman ve aksesuarların önemi, Trafik Kanununun motosiklet sürüşüyle ilgili maddeleri, sürüşü etkileyen fizik kuralları ve temel manevralara hâkimiyet sayılır. Uygulamalı bölüm trafiğe kapalı alanda yapılır.

Programda alan ve grup şartları da yazılıdır: uygulamalı eğitimler 5 katılımcı için en az 50 metreye 50 metre boyutlarında beton ya da asfalt bir alanda yapılır, katılımcı sayısı 5 kişiyi aşarsa her ilave katılımcı için 250 metrekare eklenir. Bir sınıftaki katılımcı sayısı en fazla 15 kişidir ve her 5 kişiden 1 eğitici sorumludur. Katılımcılar eğitime kendi motosikletleriyle ve tam koruma ekipmanıyla katılır; kask, mont, pantolon, eldiven ve bot bu tanımın içindedir.

Güvenli sürüş teknikleri – 13 ders saati

Motosiklet Güvenli Sürüş Teknikleri Eğitimi Kurs Programının toplam süresi 13 ders saatidir: 3 ders saati teorik, 10 ders saati uygulamalı. Uygulamalı kısımlar trafiğe kapalı alanda yapılır ve alan ile grup şartları temel programdakiyle aynıdır.

Program amaçları arasında yollardaki riskleri ve kontrol dışı faktörleri açıklama, güvenli sürüş ilkeleri, aktif ve pasif güvenlik gereçleri, lastikler ve lastik havasının sürüş güvenliğine etkisi, motosiklette defansif sürüş, kuru, ıslak ve çok kaygan yol yüzeylerini tanıma ve mekanik kontrollerde tam hâkimiyet yer alır.

Metinde öğretim akışı yedi adımla tarif edilmiş: katılımcıların tecrübesini dikkate alma, sorunları ele alma, çözüm yollarını ortaya koyma, yola uygun tekniği seçme, fiziksel ve teknik şartları değiştirme, psikolojik ve sosyal durumları değiştirme, geliştirici konuşmalar yapma. Bu, klasik ders anlatımından farklı bir kurgu.

İleri sürüş teknikleri – 18 ders saati

Motosiklet İleri Sürüş Teknikleri Eğitimi Kurs Programının toplam süresi 18 ders saatidir: 3 ders saati teorik, 15 ders saati uygulamalı. Üçlü serinin en uzunu budur.

Bu programı diğer ikisinden ayıran nokta, eğitimin nerede yapıldığı. Uygulama trafiğe kapalı alanda değil, şehir içi ve şehirler arası yollarda gözlemli sürüş şeklinde yürütülür. Gözlemli sürüş, eğiticinin trafik kurallarına tamamen uyarak güvenli bir mesafeden kursiyeri takip etmesi anlamına gelir. Eğitici interkom veya telsiz gibi araçlarla kursiyeri yönlendirir, sürüş boyunca 15-20 kilometrede bir durulur ve geliştirici konuşmalar yapılır. Eğitimlerde en fazla 4 kursiyer için 1 eğitici görevlendirilir.

Ünite başlıkları da ileri seviyeye uygun: sürüş esnasında bilgi toplama, yol üzerinde doğru konumlanma, ivmelenme, yol tutuşu, viraj alma, sollama ve otoyolda sürüş.

Eğitici nitelikleri üç programda da ayrıntılı

Bu üç programın eğitici bölümü, çoğu MEB programından farklı olarak tek cümlelik bir atıf değil. Şartlar Türkiye Motosiklet Federasyonunun ilgili talimatına dayandırılarak tek tek sayılır.

• Temel hâkimiyet: yirmi üç yaşını bitirmiş olmak, en az 4 senelik A sınıfı sürücü belgesine sahip olmak, en az iki yıllık yüksek öğretim mezunu olmak ve federasyonun verdiği C eğitici lisansına sahip olmak.
• Güvenli sürüş: yirmi yedi yaşını bitirmiş olmak, en az 8 senelik A sınıfı sürücü belgesi, en az iki yıllık yüksek öğretim mezuniyeti ve B eğitmen lisansı.
• İleri sürüş: otuz yaşını bitirmiş olmak, en az 11 senelik A sınıfı sürücü belgesi, en az iki yıllık yüksek öğretim mezuniyeti ve A eğitmen lisansı.

Bu tablo, programı açmak isteyen kurum için belirleyici. Eğitici lisansı olmadan bu programlar uygulanamıyor. Üç programın eğitici şartları da kademeli olarak ağırlaşıyor; ileri sürüş eğitimi verebilmek için istenen kıdem, temel hâkimiyet eğitiminin neredeyse üç katı.

Güvenli ağır vasıta kullanma – filolar için 120 saat

Kurumsal filoların ilgilendiği program ise ayrı. Güvenli Ağır Vasıta Kullanma Kursu Programı 10.07.2012 tarihli kurul kararına dayanır. Toplam süre 120 saattir: günde 6 saat, haftada 5 gün, dört hafta.

Programın ilk günü seviye tespit sınavı ve psikoteknik değerlendirme testiyle başlar. Sonraki günlerde trafik bilgisi, güvenli sürücülük davranışlarını geliştirme, motorlu araç tekniği, araç bakımları ve yangın söndürme konuları işlenir. Her günün sonunda izleme testleri uygulanarak kursiyerlerin gelişimi takip edilir.

İçeriğe yakından bakınca programın neden bu kadar uzun olduğu anlaşılıyor. Trafik bilgisi bölümünde tanımlardan işaretlere, asli ve tali kusurlardan takograf esaslarına kadar geniş bir liste var. Güvenli sürücülük bölümünde sürücü davranışını etkileyen psikolojik faktörler, araç kullanma sürelerine uyma zorunluluğu, uykusuz ve yorgun araç kullanmanın sakıncaları gibi filo yönetiminin doğrudan karşılığı olan konular işleniyor. Motorlu araç tekniği bölümünde ise motor, fren, süspansiyon ve güç aktarma organlarına kadar inilir.

Programın uygulama şartları oldukça net: güvenli sürüş teknikleri uygulamaları, uluslararası geçerliliği kabul edilmiş kurumların eğitimlerine katılarak sertifika almış uzmanlar tarafından, bu eğitimler için düzenlenmiş pistlerde verilir. Pistin tanımı da metinde yapılmış: her uygulama konusu için özel bölümleri olan, kuleden uzaktan kumandalı sistemlerle donatılmış, sürücüyle telsiz haberleşmeli, en az 10.000 metrekare alana kurulu ve hizmet binaları bulunan eğitim alanı. Ayrıca kursiyerlerin her üç yılda bir iki günlük uygulamalı yenileme eğitimine tabi olacağı yazılıdır.

Ulaşılamayan iki program

Bu alanda iki program daha var: Güvenli Sürücülük Teknikleri Eğitimi Kurs Programı ve Defansif Sürücülük Teknikleri Eğitimi Kurs Programı. İkisi de 04.03.2015 tarihli kurul kararına dayanıyor. Ancak yayımlanan PDF dosyaları taranmış görüntü biçiminde olduğu için metin olarak okunamadı; bu yüzden süre ve içerik bilgisi vermiyoruz. Bu iki programı uygulamayı düşünüyorsanız metinlerini doğrudan Genel Müdürlüğün program sayfasından indirip incelemeniz gerekir.

Burada bir uyarı yapmakta fayda var. İnternette bu iki program için dolaşan saat bilgilerinin kaynağı çoğu zaman belirsiz. Kurumsal bir müşteriye teklif verirken ya da sitenize süre yazarken, elinizde programın kendi metni yoksa sayı yazmayın. Eksik bilgi vermek, yanlış bilgi vermekten daha az sorun çıkarıyor.

Kurumsal filolar için ne anlama geliyor?

Bir lojistik firması ya da belediye filosu için bu programlar, sürücüye verilen bir ikramiye değil risk yönetimidir. Program metinlerinin ortak vurgusu şu: eğitim, katılımcının mevcut beceri seviyesi ölçülerek planlanır ve uygulamalı bölüm gerçek koşullara mümkün olduğunca yakın kurulur.

Filo yöneticisinin baktığı tabloyu da unutmamak gerekiyor. Bir sürücüyü eğitime göndermek, o sürücüyü o gün yoldan çekmek demek. Bu yüzden teklif aşamasında en çok sorulan şey süre ve grup büyüklüğü oluyor. Motosiklet programlarında bir sınıfın en fazla 15 kişi olabileceği ve her 5 kişiye bir eğitici düşeceği, ileri sürüşte ise en fazla 4 kursiyere bir eğitici görevlendirileceği programda yazılı. Bu sayılar, kaç günde kaç kişinin eğitilebileceğini doğrudan belirliyor.

Kurumların bu hizmeti sitesinde anlatırken en çok atladığı şey de burası. “Güvenli sürüş eğitimi veriyoruz” cümlesi tek başına bir şey söylemiyor. Hangi programı, kaç saat, hangi lisanslı eğiticiyle ve hangi alanda uyguladığınızı yazdığınızda, kurumsal müşteri teklifi karşılaştırabilir hâle geliyor. Bu içerikleri kurumunuzun sitesine taşımak için hizmetlerimize bakabilir, program metinlerine kurs programları sayfamızdan ulaşabilirsiniz.