Eğitim aracı kazaya karıştığında kanunun herkes için koyduğu yükümlülükler geçerlidir: durmak, güvenlik önlemi almak, yaralı varsa yardım ve haber vermek, istenirse kimlik ve sigorta bilgisini göstermek, yetkililer gelmeden ayrılmamak. Yalnızca maddi hasar varsa taraflar aralarında yazılı tespit yaparak ayrılabilir; ancak direksiyonda aday varken tereddüt hâlinde trafik zabıtasını çağırmak uygun olur. Hukuki sorumlulukta kanun aracın işletenini ve aracı kendi unvanı altında işleten teşebbüsün sahibini birlikte sorumlu tutar; işleten, sürücünün ve yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Usta öğretici de eğitimin güven içinde yürütülmesi için gerekli önlemleri almakla görevlidir.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Eğitim aracı, gün boyu acemi sürücülerle trafikte olan bir araçtır. Küçük temaslar bu işin gerçeğidir. Asıl mesele, olay anında usta öğreticinin ne yapacağını bilmesi ve kursun olaydan sonraki saatleri düzenli yönetmesidir.
Kaza yerinde ilk ne yapılır?
Karayolları Trafik Kanunu kazaya karışan herkese aynı yükümlülükleri yükler. Araçta bunları yerine getirecek kişi, pratikte usta öğreticidir:
- Durun ve güvenliği sağlayın. Trafik için ek tehlike yaratmayacak biçimde hemen durulur, kaza yerinde güvenlik önlemi alınır.
- Yaralı varsa yardım ve haber. İlk yardım önlemleri alınır, sağlık kuruluşuna ve zabıtaya haber verilir.
- İzleri bozmayın. Ölüm, yaralanma ya da maddi hasar varsa ve durum trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa kaza yerindeki durum değiştirilmez.
- Bilgileri gösterin. Kazaya karışanlar istediğinde kimlik, adres, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe bilgileri bildirilir.
- Yetkilileri bekleyin. Kaza yetkililere bildirilir; onlar gelmeden ya da izin vermeden kaza yerinden ayrılınmaz.
Park hâlindeki bir araca ya da bir mülke zarar verilmiş ve sahibi ortada yoksa, sahibi bulunmaya çalışılır; bulunamazsa zarar verilen şeyin üzerine yazılı bilgi bırakılır ve zabıtaya haber verilir. Ölümlü ya da yaralanmalı kazada izinsiz ayrılmanın kanundaki yaptırımı ağırdır.
Tutanağı taraflar kendi aralarında tutabilir mi?
Kanuna göre yalnızca maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dâhil olanların tümü yetkilinin gelmesine gerek görmezse, durumu aralarında yazılı olarak saptayıp kaza yerinden ayrılabilir. Uygulamada bu, tarafların doldurduğu kaza tespit tutanağıdır.
Eğitim aracında bir belirsizlik vardır: Direksiyondaki kişi sürücü belgesi olmayan, aday belgesiyle eğitim alan bir kursiyerdir. Tutanağı kimin imzalayacağı ve tarafların kendi tuttuğu tutanağın sigorta işlemi için yeterli sayılıp sayılmayacağı konusunda bu yazıda net bir kural veremiyoruz; resmî bir kaynaktan doğrulayamadık. Bu yüzden iki şey öneriyoruz:
- Bu soruyu kaza olmadan önce sigorta acentenize sorun ve cevabı yazılı alın.
- Kaza anında tereddüt varsa, yaralı varsa ya da karşı tarafla anlaşamıyorsanız trafik zabıtasını çağırın.
Her durumda usta öğretici şunları toplamalıdır: araçların konumunu ve hasarı gösteren fotoğraflar, karşı tarafın kimlik, plaka ve sigorta bilgileri, varsa tanıkların iletişim bilgisi, olayın saati ve yeri.
Hukuki sorumluluk kimde?
Kanunun kurduğu çerçeve genel hatlarıyla şöyledir:
| Kim | Kanun ve yönetmelik ne diyor? |
|---|---|
| Aracın işleteni | Aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarar görmesine yol açarsa işleten sorumludur. Eğitim aracı kursun kurucusu adına kayıtlıdır. |
| Teşebbüs sahibi | Araç bir teşebbüsün unvanı ya da işletme adı altında işletiliyorsa, işleten ile teşebbüs sahibi zarardan birlikte sorumlu olur. |
| Sürücü ve yardımcı kişiler | İşleten, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. |
| Usta öğretici | Eğiticiler, eğitimin başından sonuna kadar güven içinde yürütülmesi için gerekli tedbirleri almakla görevli ve sorumludur. Akan trafikteki eğitimde usta öğreticinin araçta bulunması zorunludur. |
Buradan çıkan pratik sonuç şudur: “Direksiyonda aday vardı” demek kursu sorumluluktan çıkarmaz. Kusurun taraflar arasında nasıl paylaşılacağı, adayın ve öğreticinin cezai sorumluluğu gibi konular ise olayın koşullarına göre yetkili makamlarca değerlendirilir; bunları buradan genellemek doğru olmaz.
Usta öğreticinin araçta bulunmadan kursiyere araç kullandırdığı tespit edilirse yönetmelik ayrıca yaptırım öngörür: İlk seferde kursun katıldığı ilk beş sınavda, tekrarında on sınavda, üçüncü kez tekrarında bir yıl süreyle o öğreticiye sınav görevi verilmez. Kaza günü bu durumun ortaya çıkması, sigorta ve sorumluluk açısından da işinizi zorlaştırır.
Sigortaya nasıl bildirim yapılır?
Başkasına verilen zarar zorunlu trafik sigortasının, kendi aracınızdaki hasar varsa kaskonun konusudur. Bildirim süresi ve istenen belgeler poliçenizde ve sigortanın genel şartlarında yazar; kazadan sonra beklemeden acentenizi arayın. Aracın poliçede eğitim aracı olarak doğru beyan edilmiş olması bu aşamada önem kazanır. Ayrıntısı sigorta ve kasko yazısında.
Kaza sınav gününde olursa ne olur?
Yönetmelik bu durumu açıkça düzenler. Sınavda kullanılacağı bildirilen araç sınavdan önce ya da sınav sırasında kaza yaparsa, şartları taşıyan ve o saatte başka görevi olmayan bir araçla sınav sürdürülebilir. Bu araç aynı kursun başka bir aracı ya da il sınav sorumlusunun uygun gördüğü başka bir kursun aracı olabilir. Yeni araç sağlanamazsa kursiyerlerin sınav hakkı saklı kalır ve bir sonraki sınav ücretini kurs karşılar.
Kurs içinde hangi adımlar atılır?
- Olay kaydı. Usta öğretici aynı gün kısa bir yazılı anlatım hazırlar; fotoğraflar ve tutanak örneği araç dosyasına konur.
- Aday ve aile. Kursiyerle, reşit değilse velisiyle aynı gün görüşülür. Aday çoğu zaman kendini suçlar; bir sonraki dersin planı o gün konuşulmalıdır.
- Araç. Hasar küçük görünse bile fren, direksiyon, lastik ve çift kumanda kontrol edilmeden araç derse çıkmaz.
- Ders planı. O araca tanımlı dersler diğer araçlara ya da ileri bir tarihe aktarılır; kursiyerlere ofisten haber verilir.
- Tek ağızdan iletişim. Olay sosyal medyaya ya da yerel basına yansırsa kim konuşacak, önceden belli olsun. Bu tarafı dijital kriz yazısında anlattık.
Kazadan sonra yapılacakları tek sayfalık bir talimat hâline getirip her aracın torpido gözüne koymak, usta öğreticinin o an aklına gelmeyecek adımları hatırlatır.
kaynak olarak ekleyin