E-Ders – Öğretmen, Kurs ve Yönetim Ekranları Nasıl Çalışır?

Teorik derslikte projeksiyon açık, perdede bulanık bir kavşak fotoğrafı var. Öğretici bir yandan kitabı çeviriyor, bir yandan “şimdi şu levhaya bakalım” diye telefonunda görsel arıyor. Arka sıradaki aday çoktan başka bir şeyle meşgul. Bu sahne pek çok kursa tanıdık gelir. Sorun öğreticinin bilgisi değil; anlatımı taşıyacak düzenli bir malzemenin olmaması.

E-Ders bu malzemeyi hazır ve sıralı hâle getirmek için var. Aşağıda sistemin üç girişini tek tek açıyoruz: içeriğin hazırlandığı üst yönetim, öğretmen ve sınıfların tanımlandığı kurs yönetimi ve dersin fiilen anlatıldığı öğretmen ekranı. Kurs sahibi olarak hangi ekranda ne yapmanız gerektiğini, neyi bize bırakabileceğinizi de not ettik.

Üç giriş, üç rol

E-Ders’te üç ayrı giriş var. Birincisi üst yönetim; burası Sürücü Medya’nın tarafı ve içeriğin tamamı burada hazırlanıyor. İkincisi kurs yönetimi; kurs sahibi ya da müdür bu girişle öğretmen hesaplarını ve sınıfları düzenliyor. Üçüncüsü öğretmen girişi; öğretici kendi hesabıyla girip derse başlıyor.

Bu ayrım bilinçli. Öğretmenin ekranında yalnızca ders anlatmak için gereken düğmeler var; içerik düzenleme, kurs ayarı ya da başka öğretmenin hesabı gibi dikkat dağıtacak bir şey yok. Kurs sahibinin ekranında ise ders içeriği yerine kadro ve sınıf düzeni var. Herkes kendi işini görüyor.

İçerik üst yönetimde nasıl hazırlanıyor?

İçeriğin iskeleti, E-Sınav ve E-Kitap’ta da kullandığımız ders ve konu düzeni. Dört temel dersin, yani Trafik ve Çevre, İlk Yardım, Araç Tekniği ve Trafik Adabı’nın altında konu başlıkları sıralanıyor. Her konunun içinde de sayfalar var.

Burada “sayfa” kelimesini gerçek anlamıyla düşünün. Her içerik bir kitap sayfası gibi tek başına duruyor: bir başlık, kısa bir metin, bir görsel ya da animasyon. Sayfaya ad veriliyor, hangi konuya ait olduğu seçiliyor ve bir sıra numarası veriliyor. Sıra numarası, öğretmen “sonraki” dediğinde hangi sayfanın geleceğini belirliyor. Metin ve görsel düzeni bir editörle hazırlanıyor, bu yüzden bir sayfadaki yazım hatasını ya da eskiyen bir görseli düzeltmek bütün sistemi etkilemeden yapılabiliyor.

Sayfalara iki ek katman bağlanıyor. Birincisi video. Bir sayfanın konusunu anlatan video varsa o sayfaya iliştiriliyor ve öğretmen ekranında bir düğme olarak beliriyor. İkincisi çıkmış sorular. Her konuya, o konuyla ilgili sorular görsel olarak ekleniyor ve doğru cevabı işaretleniyor. Böylece öğretmen konuyu anlattıktan hemen sonra o konunun sınavda nasıl sorulduğunu gösterebiliyor.

Bu işin kurs açısından anlamı şu: müfredat değiştiğinde ya da yeni bir konu eklendiğinde güncellemeyi merkezde yapıyoruz ve bütün kurslar aynı anda güncel içeriğe geçiyor. Kursun sunum dosyası hazırlaması, görsel araması ya da soru fotokopisi çekmesi gerekmiyor.

Kursunuzun logosu içeriğin içinde

Her kurs sistemde ayrı bir kayıt olarak tutuluyor ve hizmet durumu aktif ya da pasif olarak izleniyor. Kursun logosu da bu kaydın parçası. Öğretmen ekranında logo, ders sayfalarının belirli yerlerinde düşük opaklıkla yer alıyor. Anlatımı bölmeyecek kadar silik, ama perdedeki her görüntünün sizin kursunuza ait olduğunu hatırlatacak kadar görünür.

Bunun bir de koruma tarafı var. İçeriğin ekran görüntüsü alınıp başka bir kurumun dersinde kullanılması, logonun sayfalara yerleşik olması sayesinde zorlaşıyor.

Kurs yönetimi – öğretmen hesabı ve sınıf ataması

Kurs yönetimine girdiğinizde karşınıza iki ana menü çıkıyor: Öğretmen İşlemleri ve Sınıf İşlemleri. Sıralama önemli, çünkü sınıfa atanacak bir öğretmen olmadan sınıf işe yaramıyor.

• Öğretmen İşlemleri: Öğretmen hesabı açılıyor. Her öğreticiye kendi giriş bilgileri veriliyor ve hangi dersleri anlatacağı, yani branşı, tanımlanıyor.
• Sınıf İşlemleri: Sınıf oluşturuluyor, sınıfa öğretmen atanıyor ve derslerin ilerlemesi buradan takip ediliyor.
• Hızlı Sınıf Oluştur: İlk kurulumda tek adımda sınıf açmak için kullanılan kısayol.

Sahada iki farklı tercih görüyoruz. Bazı kurslar her öğreticiye ayrı hesap açıyor; böylece hangi öğretmenin hangi sınıfta hangi dersi anlattığı ayrışıyor. Bazı kurslar ise derslikteki bilgisayarda tek bir giriş kullanmayı tercih ediyor. Bu durumda tek bir öğretmen hesabı açılıyor ve branşı “tüm dersler” olarak tanımlanıyor. İkisi de çalışıyor; ama kurucu olarak öğretmen bazında takip istiyorsanız birinci yol daha doğru.

Bu tanımlarla uğraşmak istemeyen kurslar için ilk kurulumu biz yapıyoruz. Öğretmen ve sınıf bilgilerini bize ilettiğinizde hesaplar açılıyor ve öğretmen giriş bilgileri size teslim ediliyor. Kadroda değişiklik olduğunda da aynı yolu izleyebilirsiniz.

Öğretmen ekranı – giriş ve ders seçimi

Öğretmen kendi giriş bilgileriyle sisteme girdiğinde ilk ekranda kendisine atanmış dersler büyük düğmeler hâlinde duruyor. Branşı tüm dersler olan hesapta dört düğmenin dördü de görünüyor. Öğretmen birini seçip devam ediyor.

Sistem kaldığı yeri hatırlıyor. Dün İlk Yardım’da kanamalar konusunun ortasında bırakan öğretmen, bugün aynı noktadan devam edebiliyor ya da üst menüdeki Konular listesinden başka bir konu ve sayfa seçebiliyor. Ekranda bir de destek hattı düğmesi var; ders sırasında bir sorun çıkarsa öğretmen doğrudan bize ulaşabiliyor.

Ders anlatımı – sayfa sayfa ilerlemek

Konu seçildiğinde sayfalar sırayla gelmeye başlıyor. Ekranın üstünde konunun adı, altında “Önceki” ve “Sonraki” düğmeleri var. Bu düğmeler klavyenin sağ ve sol ok tuşlarına da bağlı. Öğretmen perdenin önünde dururken kablosuz bir klavyeyle ya da bilgisayarın başına dönmeden sayfaları çevirebiliyor. Küçük bir ayrıntı gibi görünüyor, ama ders boyunca öğretmenin sırtını sınıfa dönmemesi anlatımın akışını belirgin biçimde değiştiriyor.

Sayfa düzeni projeksiyonda ve akıllı tahtada okunacak biçimde kurgulandı: büyük başlık, kısa metin, konuyu tek bakışta anlatan görsel. Öğretmenin görevi metni okumak değil, görselden yola çıkıp konuyu kendi cümleleriyle anlatmak. Metin ve görsel onun için bir iskele.

Soru çöz, cevabı göster, videoyu aç

Sol alt köşede Soru Çöz düğmesi bulunuyor. Tıklandığında o konuya ait çıkmış sorular bir pencerede açılıyor. Öğretmen soruyu sınıfa okuyor, adaylardan cevap alıyor, sonra Cevabı Göster diyerek doğru şıkkı perdeye getiriyor. Cevabı tekrar gizleyip sonraki soruya geçebiliyor. Bu küçük döngü sınıfı pasif dinleyiciden katılımcıya çeviriyor ve adayın konuyu anladığını sınav gününden önce görmeyi sağlıyor.

Konuya ait bir video varsa yine sol altta bir düğme olarak beliriyor. Öğretmen tıkladığında video ders ekranının içinde açılıyor. Özellikle ilk yardım uygulamaları ya da araç tekniği konularında, anlatımı kısa bir görüntüyle desteklemek konunun akılda kalmasına yardım ediyor.

Konu ve ders değiştirmek

Ders akışı her zaman düz ilerlemiyor. Bir aday kavşak sorusu sorarken geçiş üstünlüğüne atıf yapıyor, öğretmen de o konuya kısa bir dönüş yapmak istiyor. Bunun için sağdan açılan konu listesi var. Öğretmen başka bir konuyu seçip örneği gösteriyor, sonra kaldığı yere dönüyor.

Tümden başka bir derse geçmek gerekiyorsa üst menüdeki Ders Seç kullanılıyor. Aynı gün hem Trafik Adabı hem Araç Tekniği anlatan bir öğretici için bu geçiş birkaç saniye sürüyor.

Bir ders saati nasıl akar?

Somut bir örnek üzerinden gidelim. Varsayalım ki bir kursta akşam grubunun İlk Yardım dersi var ve konu yaralanmalar. Öğretici derslikteki bilgisayarı açıyor, kendi hesabıyla giriyor ve İlk Yardım düğmesine basıyor. Sistem onu bir önceki derste kaldığı sayfaya götürüyor. Öğretici ilk birkaç dakikayı geçen dersin son iki sayfasını hızlıca tekrar ederek geçiriyor, sonra sağ ok tuşuyla yeni konunun giriş sayfasına ilerliyor.

Konunun ortasına geldiğinde perdede kanama çeşitlerini gösteren bir görsel var. Öğretici görseli kullanarak farkları anlatıyor, sonra sol alttaki video düğmesine basıp kısa bir uygulama görüntüsü açıyor. Video bittiğinde anlatıma geri dönüyor. Konunun sonunda Soru Çöz düğmesine basıyor ve o konuya ait çıkmış soruları tek tek soruyor. Sınıftan gelen cevapları dinliyor, Cevabı Göster ile doğru şıkkı perdeye getiriyor, yanlış cevap verenlerle kısa bir tartışma açıyor.

Bu sırada bir aday, kaza yerine ilk varan kişinin yaralıya dokunmadan önce ne yapması gerektiğini soruyor. Öğretici sağdan açılan konu listesinden olay yeri güvenliği konusuna kısa bir dönüş yapıyor, ilgili sayfayı gösteriyor, sonra tekrar yaralanmalar konusuna dönüyor. Ders bittiğinde sistemi kapatıyor; bir sonraki derste kaldığı yer onu bekliyor. Bütün bu akışta öğreticinin elinde ne bir kitap ne bir fotokopi ne de telefonda aranan bir görsel var.

Derslere göre kullanım farkları

Dört dersin her biri E-Ders’ten farklı biçimde yararlanıyor. Trafik ve Çevre dersinde levhalar, yol çizgileri ve kavşak durumları görsel olmadan anlatılması en zor konular; burada sayfa görselleri anlatımın merkezinde duruyor. İlk Yardım dersinde uygulama ağırlıklı konular için video düğmesi daha sık kullanılıyor. Araç Tekniği dersinde motorun, fren sisteminin ya da gösterge panelinin parçalarını çizimle göstermek, adayın ezber yerine mantık kurmasına yardım ediyor. Trafik Adabı dersinde ise soru çözme bölümü tartışma açmak için iyi bir kapı; çünkü bu dersin soruları çoğu zaman doğru davranışı sorguluyor ve adaylar kendi deneyimlerini anlatmaya istekli oluyor.

Kurs sahibi bu düzenden ne kazanır?

Birincisi, anlatım standardı. Öğretmen değişse bile adaylar aynı sırayla, aynı görsellerle ve aynı sorularla ders görüyor. Yeni başlayan bir öğreticinin ilk haftası, bütün malzemeyi sıfırdan toplamakla geçmiyor.

İkincisi, takip. Sınıf ve öğretmen tanımı yapıldığında hangi sınıfta hangi dersin işlendiğini kurs yönetiminden izleyebiliyorsunuz. Denetim öncesinde ders programıyla fiilî anlatımı karşılaştırmak kolaylaşıyor. Kurucu paneli ve öğretmen takibini öğretmen otomasyonu yazımızda ayrıca anlattık.

Üçüncüsü, aday algısı. Kayıt görüşmesinde “derslerimiz animasyonlu ve görselli anlatılıyor” demek kolay. Adaya dersliği gösterip perdede kendi logonuzla açılan bir ders sayfası göstermek başka bir şey.

Sınıftaki ders ile evdeki çalışma arasında köprü

E-Ders tek başına da işini görüyor, ama asıl gücü diğer iki ürünle aynı iskeleti paylaşmasından geliyor. Aday sınıfta öğreticiden “Trafik ve Çevre, kavşaklar” başlığıyla bir konu dinliyor. Akşam evde E-Kitap’ı açtığında aynı ders ve konu başlığını, aynı sırayla buluyor. Hafta sonu E-Sınav’da deneme çözdüğünde ise sonuç ekranında aynı ders adlarıyla başarı çubuklarını görüyor. Başlıklar üç yerde de aynı olduğu için aday “sınıfta anlatılan hangisiydi” diye aramıyor; kurs sahibi de E-Sınav panelinde zayıf görünen konuyu öğreticiye doğrudan E-Ders’teki konu adıyla iletebiliyor.

Bu bağ, özellikle ders saatlerini kaçıran adaylar için önemli. Bir iki derse gelemeyen aday, kaçırdığı konuyu E-Kitap’ta aynı başlık altında okuyup açığını kapatabiliyor. Öğretici de sınıfta o konuyu baştan anlatmak yerine kısa bir tekrarla ilerleyebiliyor.

Kurulumda dikkat edilecekler

• Derslikteki bilgisayarın ekran çözünürlüğünü projeksiyona uygun ayarlayın; yanlış çözünürlük metni küçültür.
• Kablosuz klavye ya da sunum kumandası kullanılacaksa ok tuşlarının çalıştığını ilk derste deneyin.
• Öğretmen giriş bilgilerini derslikteki bilgisayarda kayıtlı bırakmak yerine her öğreticinin kendi girişini kullanmasını tercih edin.
• Videolu sayfalar için dersliğin internet bağlantısını önceden kontrol edin.
• Kadro değiştiğinde ayrılan öğretmenin hesabını kapatmayı unutmayın, yeni öğretmen için hesap açtırın.

E-Ders, Sürücü Medya Tek Paket’inde E-Sınav ve E-Kitap ile birlikte yer alıyor. Uygulamanın özellik listesini E-Ders sayfasında, öğretmen hesapları ve kurucu takibini öğretmen otomasyonu sayfasında bulabilirsiniz. Paketin kapsamı ve koşulları için kampanya sayfasına bakın. Animasyonlu anlatımın öğretmen verimliliğine etkisini merak ediyorsanız bu yazımız iyi bir devam olur.