Bu sayfa, Talim ve Terbiye Kurulunun 15 Temmuz 2015 tarihli ve 37 sayılı kararıyla kabul edilen Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Trafik ve Çevre Dersi Programına aittir. Program yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün uygulanan program, Kurulun 23 Mart 2022 tarihli kararıyla kabul edilen Trafik ve Çevre Dersi Programıdır.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Bu program neden arşivde?
Kısa cevap: yerine yenisi geldi.
Talim ve Terbiye Kurulu, 23 Mart 2022 tarihli kararıyla yeni Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Trafik ve Çevre Dersi Programını kabul ederken, aynı kararla 15 Temmuz 2015 tarihli ve 37 sayılı kararla kabul edilen önceki programı uygulamadan kaldırdı. Dolayısıyla bu sayfadaki program bugün bir kursta uygulanmıyor.
Programın kendi geçmişi de benzer: 2015 tarihli karar, 4 Haziran 2013 tarihli ve 50 sayılı kararla kabul edilen daha eski Trafik ve Çevre Dersi Programını yürürlükten kaldırmıştı. Sürücü eğitimi programları zaman içinde mevzuat ve uygulama değiştikçe yenileniyor.
Yürürlükteki program hangisi?
Bugün uygulanan program, 23 Mart 2022 tarihli kararla kabul edilen Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Trafik ve Çevre Dersi Programıdır. Güncel programın toplam süresi 16 ders saati ve tamamı teoriktir; program günde en az 2, en fazla 6 ders saati olacak şekilde uygulanır.
Güncel program on beş ünitede toplanıyor: sürücülüğü ve yol güvenliğini etkileyen faktörler, sürücü olma şartları ve sürücü belgeleri, araç ve taşıtların tescil, sigorta ve muayene işlemleri, kara yolu çeşitleri ve kullanma kuralları, kara yolu trafik güvenliği, trafik işaret ve işaretçileri, hız kuralları ile takip ve durma mesafesi, manevra, durma, duraklama ve park etme kuralları, geçiş üstünlüğü ve geçiş hakkı, trafikte tehlike algısı, güvenli araç kullanma, trafik kazaları ve sürücülerin yükümlülükleri, denetimler ve idari yaptırımlar, araçlarla ilgili teknik konular ve çevre bilgisi.
Güncel programın süre dağılımını, eğitici şartını ve çalışma önerilerini Trafik ve Çevre dersi sayfasında bulabilirsiniz. Kayıt yaptıracak adayların ve derse girecek eğiticilerin esas alması gereken metin odur.
Kurs programları neden değişiyor?
Sürücü eğitimi programları rafta duran metinler değil. Kara yolları mevzuatı değişiyor, araç teknolojisi ilerliyor, sınav sistemi yenileniyor; program da arkasından geliyor.
2022 tarihli Trafik ve Çevre programında bunun izleri açıkça görülüyor. Programın uygulama açıklamalarında, konuların belirlenmesinde Avrupa Birliği müktesebatındaki sürücü eğitimi standartlarının, dünyadaki iyi ülke uygulamalarının ve alan uzmanlarının görüşlerinin dikkate alındığı yazıyor. Trafikte tehlike algısı gibi başlıkların ayrı bir ünite hâline gelmesi de bu yaklaşımın sonucu.
Kurs sahipleri açısından buradan çıkan pratik sonuç şu: bir program yenilendiğinde ders notu, sunum, soru bankası ve tanıtım metinleri de yenilenmeli. Eski programın başlıklarıyla hazırlanmış bir sunum, hem kursiyeri yanıltır hem denetimde soru işareti doğurur. MEB onaylı kurs programı nedir yazısında bu konuyu ayrıntılı ele aldık.
Arşiv programın içeriği hakkında
Elimizdeki arşiv dosyası, 2015 tarihli Kurul kararının taranmış hâli. Kararın kendisi programın kabul edildiğini ve önceki programın kaldırıldığını gösteriyor; ekteki program metninin ünite ve saat tablosu bu taramadan okunabilir durumda değil.
Bu yüzden burada ders adı, saat ya da toplam süre gibi rakamlar vermiyoruz. Arşiv programın ayrıntısını merak ediyorsanız sayfanın sonundaki bağlantıdan programın resmî metnini inceleyin.
Bu sayfa kimin işine yarar?
İki durumda işe yarıyor. Birincisi, eski bir kaynakta ya da eski bir ders notunda bu programa atıf görenler için: karşılaştıkları metnin artık yürürlükte olmadığını buradan doğrulayabiliyorlar.
İkincisi, kurs yöneticileri ve eğiticiler için. Kurumda dolaşan ders notlarının hangi programa göre hazırlandığı zaman zaman karışıyor. Notun üzerindeki karar tarihi 2015 ise, o not güncel değil demektir. Örneğin bir kurs düşünün: sınıfta kullanılan sunum yıllar önce hazırlanmış, kimse dosyanın kaynağını sorgulamamış, her dönem aynı dosya açılıyor. Program değiştiğinde bu dosya sessizce eskiyor ve fark edilmesi genellikle bir kursiyerin sorusuyla oluyor.
Bu yüzden kurumlarda basit bir alışkanlık öneriyoruz: her ders materyalinin ilk sayfasına dayandığı programın adını ve Kurul karar tarihini yazın. Program yenilendiğinde hangi dosyaların elden geçmesi gerektiği tek bakışta görülür. Denetime hazırlık tarafındaki kontrol başlıklarını denetime hazırlık rehberinde, kurum içi aylık kontrol listesini ise aylık işletme kontrol listesinde topladık.
Trafik ve Çevre dersinin program geçmişi
Bu dersin programı üç kez el değiştirdi. 4 Haziran 2013 tarihli ve 50 sayılı kararla kabul edilen program, 15 Temmuz 2015 tarihli ve 37 sayılı kararla yürürlükten kaldırıldı ve yerine bu sayfadaki arşiv program geldi. O da 23 Mart 2022 tarihli ve 25 sayılı kararla kaldırıldı; bugün uygulanan metin 2022 tarihli program.
Aynı dönemde diğer MTSK ders programları da yenilendi. Trafik Adabı dersinin 2015 tarihli programı 2018 tarihli kararla, Araç Tekniği dersinin programı 2020 tarihli kararla güncellendi. Sertifika sınıflarına göre direksiyon eğitimi programları ise 30 Aralık 2025 tarihli kararlarla baştan düzenlendi.
Bu zincir, sürücü eğitiminde sabit bir müfredat olmadığını gösteriyor. Bir adayın kursa kaydolduğu tarihte hangi program yürürlükteyse, eğitimi ona göre yürütülüyor. Kurs programlarının tamamını ve karar tarihlerini kurs programları dizininde görebilirsiniz. Direksiyon eğitimi programlarının sertifika sınıfına göre nasıl ayrıldığını direksiyon eğitimi programları yazısında topladık.
Kayıt ve doğru kurum
Sürücü belgesi süreci yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilmiş özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında yürütülür. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz; bir psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz. Kayıt öncesinde kurumun yetkisini MEB kurum listesinden kontrol edin.
Sürecin tamamı için sürücü kursu rehberine bakabilirsiniz.
Ücret hakkında
Arşiv program üzerinden bir kayıt ya da ücretlendirme yapılmaz. Güncel programla yürütülen sürücü kursu eğitimlerinde ücretin alt sınırı, her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir.
Bu sayfada rakam vermiyoruz. Bölgenizdeki yetkili kursları arayarak güncel ücreti ve kapsamını öğrenin. Fiyat sorarken tek bir toplam rakamla yetinmeyin; teorik ders, direksiyon ders saati, sınav ücreti ve yeniden sınav hakkının ayrı ayrı nasıl işlediğini sorun. Kurs ücretinin dışında kalan kalemler de var: sağlık raporu, adli sicil ve sertifikanın sürücü belgesine dönüştürülmesi aşamasındaki harç ve değerli kâğıt bedelleri bunların başında geliyor. Bu kalemlerin güncel tutarlarını ilgili kurumlardan teyit edin, kurstan değil.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.