Greyder operatörlük eğitimi, Talim ve Terbiye Kurulunun 2020 yılında ekskavatör, kazıcı yükleyici, dozer, kule vinç ve mobil vinç programlarıyla birlikte kabul ettiği Greyder Operatörü Kurs Programına göre yürütülüyor. Program 60 ders saatinden oluşuyor ve zemini gevşetme, kazı, serme ve tesviye işlerini merkezine alıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Greyder operatörü ne yapar?
Greyder, yol yapımında ve bakımında zemini istenen eğim ve düzlüğe getiren makine. İşin görünen kısmı bıçağın zemini sıyırması; görünmeyen kısmı milimetrik ayar. Bir yolun suyu doğru akıtıp akıtmaması, çoğu zaman greyderin bıraktığı yüzeye bağlı.
Programın amaçlarında kursiyerin iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemlerini uygulaması, iş makinesi türlerini ve kullanım alanlarını kavraması, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmesi, meslek etiğine uygun çalışması, mesleki gelişim faaliyetlerine katılması, greyderin hazırlıklarını ve genel kontrollerini yapması, çekici ile ya da yürütülerek nakil işlemlerini gerçekleştirmesi, zemini gevşetme, kazı, serme ve tesviye işlemlerini yapması ile greyderi park etme veya depolama işlemlerini yapması sayılıyor.
Operatörlük belgesi, bu eğitimin resmî bir programa göre alındığını gösteriyor. Karayolu, belediye ve altyapı işlerinde işverenin ilk istediği belge.
Kimler katılabilir?
Programın kayıt kabul şartları: bu kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmıştır.
Diğer şartları ve kayıt için istenen belgeleri kurumdan öğrenin. Katılımcıların önemli bölümü yol yapım firmalarında, belediyelerin fen işleri birimlerinde ve altyapı projelerinde çalışan kişiler. Makineyi daha önce kullanmış olmak kayıt şartı değil; program, hiç kullanmamış bir kursiyeri de temel kontrollerden başlayarak uygulamaya hazırlayacak biçimde kurgulanmış.
Üniteler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor.
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 ders saati |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 ders saati |
| Araç üzeri (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 ders saati |
| Toplam | 60 ders saati |
Ünite başlıkları:
- İş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemleri
- İş makinesi türleri ve kullanım alanları
- Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı
- Meslek etiği ve mesleki gelişim faaliyetleri
- İşe hazırlık
- Greyderin genel kontrolleri
- Greyderi nakletme
- Zemini gevşetme, kazı, serme ve tesviye işlemleri
- Greyderi park etme ve depolama
İşe hazırlık ünitesinde ilgili amirden yapılacak işle ilgili bilgi almak, genel kontroller ünitesinde tüm sistem ve ekipmanların sıvı seviye kontrollerini yapmak gibi kazanımlar yer alıyor.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programın uygulama açıklamalarındaki hüküm: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği, iş makinesi türleri ve kullanım alanları, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı, meslek etiği ve mesleki gelişim konularından muaf tutuluyor.
Greydere özgü üniteler ve uygulamalı eğitim muafiyet kapsamında değil. Programda G sınıfı sürücü belgesiyle ilgili başka hüküm bulunmuyor; greyderin kara yolunda yürütülmesine ilişkin güncel belge şartını ilgili mevzuattan ve kurumlardan teyit edin.
İş güvenliği
Greyder çoğu zaman trafiğe açık yolda ya da trafiğin hemen yanında çalışıyor. Bu, iş güvenliğini yalnızca makine başındaki bir konu olmaktan çıkarıp trafik güvenliğiyle birleştiriyor. Uzun gövde, geniş dönüş yarıçapı ve bıçağın görüşü kısıtlaması riskleri artırıyor.
Program, eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve kurum tarafından alınmasını şart koşuyor. Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı ünitesinin greyder operatörü için ayrı bir anlamı var; yol kenarında çalışma düzeni ve işaretleme bu başlıkla doğrudan ilişkili.
Belge nasıl kullanılır?
Greyder operatörleri çoğunlukla bir proje bittiğinde başka bir projeye geçiyor. Her yeni işe girişte belge soruluyor; aslını güvenli bir yerde saklamak ve işverene onaylı örneğini vermek iyi bir alışkanlık.
Yol yapım ekiplerinde bir operatörün birden fazla makineyi kullanması istenebiliyor. Bu durumda her makine için ayrı programın eğitimi gerekiyor; ancak program, operatörlük belgesine sahip kursiyerleri ortak teorik konulardan muaf tuttuğu için ikinci ve üçüncü belgenin süreci daha kısa oluyor. Hangi makinenin hangi programla eşleştiğini operatörlük programları haritasında görebilirsiniz.
Belgenin geçerlilik ve sorgulama koşulları hakkında güncel bilgiyi belgeyi düzenleyen kurumdan alın. Belge kaybolursa yeniden düzenleme işlemleri için de aynı kuruma başvurun.
Kursa hazırlık ve sahada işe yarayan alışkanlıklar
Greyder, kumandası en çok alıştırma gerektiren iş makinelerinden. Bıçağın açısı, yüksekliği ve eğimi aynı anda yönetiliyor; yeni başlayanlar ilk günlerde bir ayarı düzeltirken diğerini bozuyor.
- Uygulama saatlerinde bıçak ayarını tek tek çalışın; önce yükseklik, sonra açı, sonra eğim. Birlikte kullanmaya sonra geçin.
- Genel kontrolleri her derste tekrar edin. Sıvı seviyeleri, lastikler ve hidrolik sistem, vardiya başının rutini olmalı.
- Nakil ünitesini atlamayın. Greyderin çekiciyle taşınması ya da yürütülmesi kendi kurallarına sahip.
- Teorik bölümün 36 ders saati olduğunu unutmayın; sınavda mevzuat ve iş güvenliği soruları da geliyor.
Eğiticide aranan nitelikler
Programa göre Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabiliyor.
Uygulamalı eğitim araç başında grup hâlinde ve araç üzerinde bireysel olarak yapılıyor. Eğitici uygulamayı önce kendisi yapıyor; ardından kursiyerler aynı uygulamayı bireysel olarak gerçekleştiriyor ve hatalar yerinde düzeltiliyor.
Sınav, belge ve doğru kurum
Kurs sonunda İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Program metnine göre sınavlarda başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor; belgelendirme bölümüne göre belge, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü mevzuat hükümlerine uygun olarak veriliyor.
Eğitim yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz. Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın. Yol yapımında birlikte çalışılan diğer makineler için silindir ve dozer programlarına bakabilirsiniz.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Önceki operatörlük belgeniz varsa muafiyet nedeniyle ders saatiniz değişeceğinden bunu kayıt sırasında belirtin. Genel bilgi için iş makinesi kursları sayfasına bakabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.