Dozer operatörlük eğitimi, Talim ve Terbiye Kurulunun 2020 yılında ekskavatör, greyder, kazıcı yükleyici, kule vinç ve mobil vinç programlarıyla birlikte kabul ettiği Dozer Operatörü Kurs Programına göre yürütülüyor. Program 60 saatten oluşuyor ve dozerde bıçak ile riperle çalışmayı ayrı bir ünite olarak ele alıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Dozer operatörü ne yapar?
Dozer, önündeki bıçakla toprağı iten, arkasındaki riperle sert zemini söken paletli bir makine. Maden sahalarında, baraj ve yol inşaatlarında, arazi düzenlemesinde ilk giren makinelerden biri. Kaba iş gibi görünür ama iyi bir dozer operatörü zemini ne kadar söküp ne kadar iteceğini bilir; yanlış hamle hem zaman hem yakıt kaybettirir.
Programın amaçlarında kursiyerin iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemlerini uygulaması, iş makinelerinin türleri ve kullanım alanları hakkında bilgi sahibi olması, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmesi, meslek etiğine uygun çalışması, mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmesi, iş öncesi dozerin hazırlıklarını ve genel kontrollerini yapması, dozeri çekici ile ya da yürüterek nakletmesi, dozerde bıçak ve riperle çalışması ve dozeri park etme veya depolama işlemlerini gerçekleştirmesi sayılıyor.
Kimler katılabilir?
Programın kayıt kabul şartları: bu kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmıştır.
Diğer şartlar ve kayıt belgeleri için kurumdan bilgi alın. Katılımcılar çoğunlukla madencilik, büyük altyapı projeleri ve toprak işleri yapan firmalarda çalışan ya da bu alanda iş arayan kişiler. Makineyi daha önce kullanmış olmak kayıt şartı değil. Program, hiç kullanmamış bir kursiyeri genel kontrollerden başlayarak bıçak ve riper uygulamasına kadar götürecek biçimde sıralanmış; deneyimli kursiyerler ise teorik bölümde mevzuat ve iş güvenliği tarafını tamamlıyor.
Üniteler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor.
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 saat |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 saat |
| Araç üzerinde (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 saat |
| Toplam kurs süresi | 60 saat |
Ünite başlıkları:
- İş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemleri
- İş makinesi türleri ve kullanım alanları
- Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı
- Meslek etiği ve mesleki gelişim faaliyetleri
- İşe hazırlık
- Dozerin genel kontrolleri
- Dozeri nakletme
- Dozerde bıçak ve riperle çalışma
- Dozeri park etme ve depolama
İş makinesi türleri ünitesinde kazıma ve yükleme türü iş makinelerini tanımak, işe hazırlık ünitesinde ilgili amirden yapılacak işle ilgili sözlü ya da yazılı bilgi almak gibi kazanımlar yer alıyor.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programın uygulama açıklamalarındaki hüküm: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği, iş makinesi türleri ve kullanım alanları, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı, meslek etiği ve mesleki gelişim konularından muaf tutuluyor.
Dozere özgü üniteler ve uygulamalı eğitim muafiyet kapsamında değil. Programda G sınıfı sürücü belgesine ilişkin başka hüküm bulunmuyor. Paletli bir makine olan dozerin nakli genellikle çekiciyle yapılıyor; nakil kuralları programın ayrı ünitesinde işleniyor.
İş güvenliği
Dozer ağır bir makine ve çoğu zaman engebeli, eğimli, sınırları belirsiz sahalarda çalışıyor. Şev kenarında çalışma, eğimde yanlamasına hareket ve riperle sert zemin sökerken oluşan ani yük, dozer operatörünün en çok dikkat etmesi gereken durumlar.
Program, eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve kurum tarafından alınmasını istiyor. Kişisel koruyucu donanım, çalışma alanının yaya ve diğer makinelerle paylaşımı ve günlük kontroller eğitimin tekrar eden başlıkları.
Belge nasıl kullanılır?
Dozer operatörleri sıklıkla uzak sahalarda, maden ocaklarında ya da büyük projelerin şantiyelerinde çalışıyor. İşe girişte belge soruluyor ve saha denetimlerinde de istenebiliyor. Aslını saklayın, işverene onaylı örneğini verin.
Toprak işlerinde dozerle birlikte ekskavatör, loder ve greyder de çalışıyor. Birden fazla makine kullanmak isteyen operatör için her makinenin ayrı programı ve ayrı belgesi var. Program, operatörlük belgesine sahip kursiyerleri ortak teorik konulardan muaf tuttuğu için ikinci belgenin süreci daha kısa oluyor. Makine ve program eşleşmelerini operatörlük programları haritasında bulabilirsiniz.
Belgenin geçerlilik ve sorgulama koşulları hakkında güncel bilgiyi belgeyi düzenleyen kurumdan alın. Belge kaybolursa yeniden düzenleme işlemleri için de aynı kuruma başvurun.
Kursa hazırlık ve sahada işe yarayan alışkanlıklar
Dozerde kumanda sade ama zemin okumak zaman alıyor. Eğitim sırasında şu başlıklara odaklanmak iş hayatında fark yaratıyor:
- Bıçak derinliğini küçük ayarlarla yönetin. Fazla derin giren bıçak makineyi zorlar, paletleri patinaja sokar.
- Riperi yalnızca gerektiğinde kullanın ve kullanırken düz hatta ilerleyin.
- Genel kontrolleri her derste tekrar edin: sıvı seviyeleri, palet gerginliği, bıçak ve riper bağlantıları.
- Nakil adımlarını sırasıyla uygulayın; paletli makinenin çekiciye yüklenmesi ayrı dikkat ister.
- Teorik bölümün 36 saat olduğunu unutmayın; mevzuat ve iş güvenliği soruları sınavda da var.
Eğiticide aranan nitelikler
Programa göre Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabiliyor.
Uygulamalı eğitimler araç başında grup hâlinde ve araç üzerinde bireysel olarak yapılıyor. Eğitici önce uygulamayı kendisi gösteriyor, ardından her kursiyer aynı uygulamayı yapıyor ve hatalar yerinde düzeltiliyor.
Sınav, belge ve doğru kurum
Kurs sonunda İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge hükümleri çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Program metnine göre başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor; belgelendirme bölümüne göre de belge yönerge hükümlerince veriliyor.
Eğitim yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz. Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın. İş makinesi belge sürecinin tamamını operatör belgesi süreci yazısında, tüm programları iş makinesi kursları sayfasında bulabilirsiniz.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Uygulamanın hangi dozerle ve nasıl bir sahada yapıldığını da sorun; paletli makinede uygulama sahası eğitimin kalitesini doğrudan etkiliyor.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.