Silindir operatörlük eğitimi, Talim ve Terbiye Kurulunun 12 Ocak 2021 tarihli kararıyla kabul edilen Silindir Operatörü Kurs Programına göre veriliyor. Aynı kararla 2015 tarihli Serme-Sıkıştırma (Silindir) İş Makinesi Operatörü Kurs Programı yürürlükten kaldırıldı. Program içeriği 10UMS0080-3 referans kodlu Silindir Operatörü Ulusal Meslek Standardı ile uyumlu olarak hazırlandı.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Silindir operatörü ne yapar?
Silindir yavaş görünen ama işin kalitesini belirleyen bir makine. Dolgunun ya da asfaltın yeterince sıkıştırılmaması, birkaç ay sonra çöken bir yol ya da çatlayan bir zemin olarak geri dönüyor. Operatörün işi, hangi zeminde kaç geçiş yapılacağını, titreşimin ne zaman açılacağını ve kenarların nasıl sıkıştırılacağını bilmek.
Programın uygulama açıklamalarına göre program, ulusal meslek standardı çerçevesinde sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli silindir operatörlerini yetiştirmek için hazırlanmış. Amaçlar arasında iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite gerekliliklerine uygun çalışmak, iş makinelerinin türlerini ve kullanım alanlarını kavramak, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmek, meslek etiğine uygun çalışmak, mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmek, yapılacak iş için gerekli hazırlıkları yapmak, silindirin genel kontrollerini yapmak, nakil işlemlerini gerçekleştirmek, silindirle sıkıştırma işlemlerini yapmak ve silindiri park etme ve depolama işlemlerini gerçekleştirmek sayılıyor.
Programın seviyesi 3. seviye, kredisi 2 kredi olarak belirtilmiş.
Kimler katılabilir?
Programın kayıt kabul şartları: bu kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmıştır.
Diğer şartlar yönergede. Katılımcılar genellikle asfalt ekiplerinde, yol yapım firmalarında ve belediyelerin fen işleri birimlerinde çalışan kişiler. Makineyi daha önce kullanmış olmak kayıt şartı değil. Program, hiç kullanmamış bir kursiyeri de genel kontrollerden başlayarak sıkıştırma uygulamasına kadar götürecek biçimde sıralanmış; deneyimli kursiyerler ise teorik bölümde mevzuat ve iş güvenliği tarafını tamamlıyor.
Dersler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor.
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 ders saati |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 ders saati |
| Araç üzeri (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 ders saati |
| Toplam | 60 ders saati |
İçerik, programın amaçlarıyla örtüşen başlıklardan oluşuyor: iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite; iş makinelerinin türleri ve kullanım alanları; makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı; meslek etiği ve mesleki gelişim; işe hazırlık; silindirin genel kontrolleri; nakil; sıkıştırma işlemleri; park etme ve depolama.
Program açıklamalarına göre içerik, ulusal meslek standardında tanımlanan görev, işlem ve başarım ölçütleriyle uyumlu olarak hazırlanmış; buna ek olarak alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda mevzuat, makine sınıflamaları ve meslek etiği konuları eklenmiş.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programın uygulama açıklamalarında yer alan hüküm: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma Önlemleri ve Kalite Gereklilikleri, İş Makinelerinin Türleri ve Kullanım Alanları, Makine Nakil ve Trafik Güvenliği Mevzuatı, Meslek Etiği ve Mesleki Gelişim Faaliyetleri konularından muaf tutuluyor.
Silindire özgü konular ve uygulamalı eğitim muafiyet kapsamında değil. Programda G sınıfı sürücü belgesiyle ilgili başka hüküm bulunmuyor.
İş güvenliği
Silindir yavaş hareket ettiği için tehlikesi küçümseniyor. Oysa asfalt ekibinde yayalar makineye çok yakın çalışıyor, geri manevralar sık ve görüş alanı sınırlı. Kenar sıkıştırmalarında şev kenarına yaklaşmak devrilme riski taşıyor.
Program, eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine yönelik önlemlerin eğitimi veren kurum tarafından alınmasını istiyor. Kişisel koruyucu donanım, çalışma alanı kontrolü ve ekiple iletişim eğitimin tekrar eden başlıkları.
Belge nasıl kullanılır?
Asfalt sezonu yoğun geçer; ekipler hızla kurulur ve işe başlanır. Belge bu hızda en çok ihmal edilen şey oluyor. Oysa işe girişte ve şantiye denetimlerinde operatörün eğitimini gösteren ilk kanıt bu belge. Aslını saklayın, işverene onaylı örneğini verin.
Asfalt ekiplerinde finişer, greyder ve silindir aynı işin parçaları. Birden fazla makinede çalışmak isteyen operatör için her makinenin ayrı programı var; ancak program, operatörlük belgesine sahip kursiyerleri ortak teorik konulardan muaf tuttuğu için ikinci belgenin süreci daha kısa sürüyor.
Belgenin geçerlilik ve sorgulama koşulları hakkında güncel bilgiyi düzenleyen kurumdan alın. İş makinesi belge sürecinin tamamı bu yazıda.
Kursa hazırlık ve sahada işe yarayan alışkanlıklar
Silindir kullanmak kolay görünür; iyi sıkıştırma yapmak ise deneyim ister. Eğitimde birkaç noktaya dikkat etmek, iş hayatında fark yaratıyor.
- Geçiş düzenini planlayarak çalışın. Rastgele gidip gelmek yerine şerit şerit, üst üste binmeli geçişler iz bırakmayan yüzeyin temelidir.
- Ani duruş ve yön değişikliğinden kaçının; özellikle sıcak asfaltta iz bırakıyor.
- Genel kontrolleri her derste tekrar edin. Tambur, su püskürtme sistemi ve hidrolik, vardiya başının rutini olmalı.
- Teorik bölüm 36 ders saati; mevzuat ve iş güvenliği soruları sınavda karşınıza çıkıyor.
Eğiticide aranan nitelikler
Program: bu kurs programında Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabilir.
Uygulamalı eğitim araç başında grup hâlinde ve araç üzerinde bireysel olarak yapılıyor. Eğitici önce uygulamayı kendisi yapıyor ve dikkat edilecek noktaları açıklıyor; ardından her kursiyer aynı uygulamayı yapıyor ve eğitici hataları düzeltiyor.
Sınav, belge ve doğru kurum
Kurs programının sonunda, İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönerge çerçevesinde yapılacak teorik ve uygulamalı sınavlarla kursiyerlerin programın amaçlarına ulaşma düzeyi ölçülüyor. Program metnine göre bu sınavlarda başarılı olan kursiyerlere belge düzenleniyor.
Eğitim yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz. Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın. Asfalt ekibinde birlikte çalışılan makineler için greyder programına ve iş makinesi kursları sayfasına bakabilirsiniz.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Önceki operatörlük belgeniz varsa muafiyet nedeniyle ders saatiniz değişeceğinden bunu kayıt sırasında belirtin.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.