Bu program, C1 ve C sertifika sınıfı araçlarda verilecek direksiyon eğitimi dersinin içeriğini ve süresini belirliyor. Talim ve Terbiye Kurulu programı 30 Aralık 2025 tarihinde kabul etti. Adayın günlük dilde kamyon ehliyeti dediği belgenin direksiyon ayağı bu metne dayanıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Program ne yapıyor?
Yük taşıyan araçlarda direksiyon eğitimi, otomobilden farklı bir iş. Aracın ölçüsü, ağırlığı, fren davranışı ve viraj alışı başka. Program bu farkı süre ve içerik olarak yansıtıyor.
Programın amaçlarında kursiyerin aracın teknik özelliklerini tanımlaması, sürüş öncesi ayar ve kontrolleri yapması, şehir içi ve şehirler arası yollarda trafik kurallarına uygun araç kullanması, farklı yol ve hava koşullarına uyum sağlaması, çevreye duyarlı ve ekonomik sürüş yapması, diğer sürücülere, yayalara ve diğer canlılara karşı trafik adabına uygun davranması sayılmış.
Programın dayanağı 5580 sayılı Kanun, 2918 sayılı Kara Yolları Trafik Kanunu, bunlara bağlı yönetmelikler ve Özel Kurslar Çerçeve Programı.
Kimler kayıt yaptırabilir?
Kayıt kabul şartları bölümü, Kara Yolları Trafik Yönetmeliği ve Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireylerin programa kayıt yaptırabileceğini söylüyor.
Uygulama açıklamalarındaki madde burada da geçerli: programa kayıt yaptıracak kişilerden Kara Yolları Trafik Yönetmeliği’nin ilgili maddesine göre sahip olunması gereken sürücü belgesi türü ve deneyim şartı aranıyor. C1 ve C sınıfları için bu şart adayın karşısına ilk kayıt aşamasında çıkıyor.
Program yaş ve öğrenim rakamı vermiyor. Kendi sınıfınız için geçerli şartı kurstan ve güncel mevzuattan teyit edin. Mesleki sürücülük düşünenler için ayrıca SRC tarafı var; bu belgeleri bir sürücü kursu veremez, ayrı yetkili kurumlar verir. Ayrımı belge haritası yazısında topladık.
Ders saatleri
Program günde en fazla 2 ders saati olacak şekilde uygulanıyor. Süre dağılımı şöyle:
| Sınıf | A konusu | B konusu | C konusu | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| C1 | 1 | 10 | 1 | 12 ders saati |
| C | 2 | 18 | 2 | 22 ders saati |
Ünite ve kazanım tablosu C1 sınıfı araçlar için düzenlenmiş. C sınıfına kayıt yaptıran kursiyerlerin aynı konuları yukarıdaki süre dağılımına göre tamamlaması gerekiyor. C sınıfının süresi C1’in yaklaşık iki katı; aracın büyüklüğü ve sorumluluğu düşünüldüğünde beklenen bir fark.
Eğitimin içeriği
Program üç konu başlığından oluşuyor.
- Aracı tanıma, yapılacak kontroller ve ayarlar — araç donanımı, sürüş öncesi kontroller ve ayarlar, göstergeler, kumanda kolları ve pedallar, vitesler. Lastik, koltuk, ayna ve yakıt kontrolleri ile manuel ve otomatik vites kullanımı uygulamalı gösteriliyor.
- Araç kullanma — aracı çalıştırma, kalkış ve duruş, direksiyon hâkimiyeti, düz yolda sürüş, düz geri gitme, geri giderken doksan derece dönüş, ani fren, kavşaklardan geçiş, takip mesafesi, sinyal ve ışık kullanımı, yoğun yollara giriş, virajlar, trafik işaret ve işaretçilerine uyma, hemzemin geçit, sollama ve sollanma, geçiş üstünlüğü ve geçiş hakkı, şehir içi ve şehirler arası sürüş, otoyol, ekonomik sürüş, duraklama ve park etme, elektrikli araç kullanma, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağını doldurma.
- Farklı hava ve yol şartlarında araç kullanma — gece ve gündüz sürüş, mevsim ve yol şartlarına uyum, aracın kaymasını ve savrulmasını önleme teknikleri.
Programda geri manevra ve park kazanımlarında park sensörü ile geri görüş kamerası bulunan araçlarda bu donanımların kullanımının uygulamalı gösterilmesi isteniyor. Engelli park yerlerine park edilmemesi gerektiği de ayrıca vurgulanıyor.
Eğitim nerede veriliyor?
Programa göre araç kullanma konusunun ilk iki ders saati uygulama alanında veya simülatör üzerinde veriliyor. Simülatör üzerinde verilmeyen eğitimler akan trafikte yapılıyor.
Farklı hava ve yol şartlarında araç kullanma konusundaki şartlar sağlanamıyorsa, bu konu için belirlenen süre araç kullanma konusuna ekleniyor. Eğitim sonunda kendini yeterli görmeyen kursiyerlere ise talep etmeleri hâlinde, gerekli beceriler kazandırılana kadar akan trafikte direksiyon eğitimi veriliyor; bu eğitimlerin ücreti ilan edilen kurs ücreti üzerinden belirleniyor.
Engelli bireyler için düzenleme
Program, engelli bireylere yönelik eğitimlerin her bireyin fiziksel durumuna uygun olan kendisine ait veya temin edeceği araçlarla verileceğini, eğitim alanının buna göre düzenleneceğini söylüyor.
Eğiticinin, bireyin engel durumunun farkında olarak yönerge vermesi ve bireysel ihtiyaçları dikkate alması isteniyor. Performans değerlendirmesinde fiziksel farklılıklar değil güvenli araç kullanma becerileri esas alınıyor. Sınavlarda da kursiyerin kendi aracını kullanması sağlanıyor.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğiticinin nitelikleri bölümü, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireylerin eğitici olarak görevlendirileceğini belirtiyor.
Uygulama açıklamalarında eğiticiden beklenenler ayrıca sayılmış: her uygulama öncesinde aracın hazır olup olmadığını kontrol etmek, kursiyere açıklama yapmak, eğitim boyunca sakin kalmak ve adayı heyecanlandıracak davranışlardan kaçınmak, gerekirse eğitime ara vermek, temel beceriler kazanıldıktan sonra karmaşık becerilere geçmek, her ders sonunda dönüt vermek ve hataların giderilmesine yönelik açıklamaları uygulamalı yapmak.
Öğretmen tarafındaki görev ve sorumlulukları merak edenler usta öğretici ders yönetimi yazısına bakabilir.
Derse ve sınava nasıl hazırlanmalı?
Büyük araçta en çok zorlanılan yer ölçü hissi. Aracın nerede bittiğini, dönüşte arka tekerin nereden geçtiğini hissetmek zaman alıyor. Programın ilk konusuna ayrılan saatleri bu yüzden hafife almayın; aracı tanıma bölümü sadece gösterge öğrenmek değil, aracın boyutunu kavramak demek.
- Her dersten sonra o gün yaptığınız hataları not edin. Eğiticinin verdiği dönütü bir sonraki derse yazılı olarak götürün.
- Ayna kullanımını bilinçli çalışın. Büyük araçta kör nokta otomobildekinden geniştir, ayna taraması alışkanlık hâline gelmelidir.
- Geri manevra ve park kazanımlarında acele etmeyin. Program, park sensörü ve geri görüş kamerası olan araçlarda bu donanımların kullanımının uygulamalı gösterilmesini istiyor; fakat kameraya güvenip aynayı bırakmak yaygın bir hata.
- Takip mesafesi hesaplama yöntemini derste öğrendiğiniz şekliyle tekrar edin; sınavda ve yolda karşılığı doğrudan görülüyor.
Sınav günü akışını direksiyon sınavına hazırlık yazısında adım adım anlattık.
Kayıt, doğru kurum ve ücret
C1 ve C direksiyon eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilmiş özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında verilir. Kurumun bu programa yetkili olduğunu MEB kurum listesinden doğrulayın. Sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi de kurs kaydı yapamaz.
Kurs ücretlerinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonunca belirlenir. Rakam vermiyoruz; bölgenizdeki yetkili kursları arayarak güncel ücreti ve kapsamı öğrenin. Diğer sertifika sınıflarının programlarını kurs programları dizininde bulabilirsiniz.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.