Şok, dokulara yeterli kan ve oksijen gitmemesiyle gelişen hayati bir tablodur; bayılma kısa süreli, koma ise uzun süreli ve derin bilinç kaybıdır. Şokta 112 aranır, kanama kontrol edilir ve uygun durumlarda yaralı şok pozisyonuna alınır. Bayılan kişi sırtüstü yatırılıp bacakları yükseltilir; komadaki ve normal nefes alan kişi ise koma (derlenme) pozisyonuna getirilir ve ağızdan hiçbir şey verilmez.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Üç farklı durum, üç farklı yaklaşım
Şok, bayılma ve koma birbirine karıştırılabilen ama ilk yardımı farklı olan durumlardır. Sürücü TV'nin bu videosu, İlk Yardım Bilgisi dersinin bu konusunu tanım, sebep, belirti, ilk yardım ve pozisyon başlıklarıyla sırayla anlatıyor. Aşağıdaki notları videoyu izlerken ya da izledikten sonra tekrar amacıyla kullanabilirsiniz.
Şok
Videonun 00:19 bölümünde şok, hayati organlara yeterli kan ve oksijen ulaşamaması sonucu dolaşım sisteminin yetersiz kalması olarak tanımlanıyor. 00:45'te sayılan sebepler arasında ciddi kanama ve sıvı kaybı, ağır yanıklar, kalp sorunları, ağır alerjik tepkiler ve ağır enfeksiyonlar bulunur.
Şok belirtileri (01:09)
- Hızlı ve zayıf nabız, hızlı ve yüzeysel solunum
- Soluk, soğuk ve nemli deri
- Huzursuzluk, endişe, susuzluk hissi
- Bilinç bulanıklığı ve dudaklarda morarma
Şokta ilk yardım ve şok pozisyonu
01:45 ve 02:42 bölümlerine göre 112 aranır, hava yolu ve solunum kontrol edilir, dış kanama durdurulur. Yaralı sırtüstü yatırılarak bacakları hafifçe yükseltilir; buna şok pozisyonu denir. Sıkan giysiler gevşetilir, yaralı üşümemesi için örtülür, ağızdan bir şey verilmez ve yalnız bırakılmaz. Omurga, kalça veya bacak kırığı ile kafa yaralanması şüphesinde bacaklar kaldırılmaz.
Bayılma
03:08'de bayılma, beyne giden kan akımının kısa süreli azalmasıyla oluşan geçici bilinç kaybı olarak anlatılıyor. Korku, heyecan, uzun süre ayakta kalma, sıcak ve havasız ortam, açlık veya ani pozisyon değişikliği sık görülen sebeplerdir. Baş dönmesi, göz kararması, halsizlik, terleme ve solukluk belirtiler arasındadır.
- Kişiyi sırtüstü yatırın ve bacaklarını hafifçe yükseltin.
- Sıkan giysileri gevşetin, ortamı havalandırın.
- Bilinci yerine gelince hemen ayağa kaldırmayın.
- Kısa sürede kendine gelmiyorsa 112'yi arayın, solunumu kontrol edin.
Koma
05:13 bölümünde koma, uzun süreli ve derin bilinç kaybı olarak tanımlanıyor. Kafa travması, zehirlenme, inme ve kan şekeri bozuklukları başlıca sebepler arasında sayılabilir. Komadaki kişi seslenmeye ve dokunmaya yanıt vermez, reflekslerde azalma görülebilir.
06:24 ve 06:51 bölümlerinde anlatıldığı gibi 112 aranır, hava yolu açılır ve solunum kontrol edilir. Normal nefes alan ve omurga yaralanması şüphesi olmayan kişi koma (derlenme) pozisyonuna getirilir: kişi yan yatırılır, üstteki bacak dizden bükülerek destek sağlanır, baş hafifçe geride tutulur. Solunum düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Sınavda nasıl sorulur?
- Soluk, soğuk ve nemli deri ile hızlı zayıf nabız bir arada verilirse cevap genellikle şoktur.
- Bilinci kapalı, solunumu olan kişiye uygulanacak pozisyon koma pozisyonudur.
- Şok pozisyonunda bacakların yükseltildiğini, koma pozisyonunda ise kişinin yan yatırıldığını karıştırmayın.
Sık yapılan hatalar
- Şoktaki veya bilinci kapalı kişiye su içirmek.
- Kırık şüphesi olan yaralının bacaklarını kaldırmak.
- Bayılan kişiyi hemen oturtmak ya da ayağa kaldırmak.
- Komadaki kişiyi sırtüstü bırakıp yanından ayrılmak.
Bu sayfa eğitim amaçlıdır; sertifikalı ilk yardım eğitiminin yerini tutmaz.