M, A1, A2, A ve B1 sertifika sınıfları; motorlu bisikletten büyük motosiklete, dört tekerlekli motosikletten hafif araçlara kadar geniş bir aralığı kapsıyor. Direksiyon eğitimi dersinin resmî programını Talim ve Terbiye Kurulu 30 Aralık 2025 tarihinde kabul etti. Program beş sınıfı tek metinde topluyor, uygulamaları sınıfa göre ayırıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Program neyi kapsıyor?
İki tekerlekli araçta direksiyon eğitimi denge işidir. Otomobilde hata yapan aday genellikle yavaşlar, motosiklette hata yapan aday düşer. Program bu farkı gözeterek yapılandırılmış.
Amaçlar bölümünde kursiyerin aracın teknik özelliklerini tanımlaması, sürüş öncesi ayar ve kontrolleri yapması, şehir içi ve şehirler arası yollarda trafik kurallarına uygun araç kullanması, farklı yol ve hava koşullarına uyum sağlaması, çevreye duyarlı ve ekonomik sürüş yapması, diğer sürücülere, yayalara ve diğer canlılara karşı trafik adabına uygun davranması sayılmış.
Kimler kayıt yaptırabilir?
Kayıt kabul şartları bölümü, Kara Yolları Trafik Yönetmeliği ve Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireylerin programa kayıt yaptırabileceğini belirtiyor. Ayrıca kayıt yaptıracak kişilerden yönetmeliğin ilgili maddesine göre sahip olunması gereken sürücü belgesi türü ve deneyim şartı aranıyor.
Beş sınıfın yaş ve deneyim şartları birbirinden farklı. Program bu rakamları vermediği için burada da yazmıyoruz. Hangi sınıfa hangi şartla kayıt yaptırabileceğinizi kursunuzdan ve güncel Kara Yolları Trafik Yönetmeliğinden teyit edin. A2 ve A sınıflarında geçiş şartlarının zaman zaman değiştiğini de akılda tutmak gerekiyor.
Ders saatleri
Program günde en fazla 2 ders saati olacak şekilde uygulanıyor. Beş sertifika sınıfı için süre dağılımı aynı:
| Sınıf | A konusu | B konusu | C konusu | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| M | 1 | 12 | 1 | 14 ders saati |
| A1 | 1 | 12 | 1 | 14 ders saati |
| A2 | 1 | 12 | 1 | 14 ders saati |
| A | 1 | 12 | 1 | 14 ders saati |
| B1 | 1 | 12 | 1 | 14 ders saati |
Saatlerin tamamı uygulamalı; programda bu konular için teorik eğitim süresi bulunmuyor.
Uygulamalar ve kazanımlar
Programın ilk konusu aracı tanıma: araç donanımı, sürüş öncesi kontroller, göstergeler, kumanda kolları ve pedallar ile koruyucu giysi ve güvenlik ekipmanı kullanımı. Kursiyerden sürüş öncesinde koruyucu giysi ve güvenlik ekipmanını takması ya da giymesi bekleniyor; bu, iki tekerlekli araç eğitiminin ilk kazanımı olarak konulmuş.
İkinci konu araç kullanma. Araca biniş ve oturuş teknikleri, motoru çalıştırma, kalkış, fren yapma ve duruş, nesneler arasından geçiş, nesnelerin etrafından dönüş yani sekiz çizme, düz çizgi üzerinde dengeli sürüş, engelden kaçma, hızlanma ve yavaşlama, ani fren, şerit izleme ve değiştirme, kavşaklardan geçiş, sollama ve sollanma, hız kurallarına uyma, virajlar, trafik işaretlerine uyma, hemzemin geçit, takip mesafesi, geçiş üstünlüğü ve geçiş hakkı, ekonomik sürüş, şehir içi ve şehirler arası sürüş, duraklama ve park etme, arızalanan aracı güvenli bölgeye çekme, elektrikli araç kullanma ve maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağını doldurma.
Üçüncü konu farklı hava ve yol şartlarında araç kullanma. Gece ve gündüz sürüş, mevsim ve yol şartlarına uyum, aracın kaymasını ve savrulmasını önleme teknikleri bu başlıkta.
Sınıflar arası uygulama farkları
Süre aynı olsa da bazı uygulamalar sınıfa göre değişiyor. Program bunları açıkça yazmış:
- Sekiz çizme uygulaması, belirlenen güvenli bir bölgeye çizilen sekiz şeklindeki alanda yapılıyor ve B1 sertifika sınıfı dışındaki araçlar için geçerli.
- Düz çizgi üzerinde dengeli sürüş uygulaması da B1 dışındaki araçlar için geçerli.
- Engelden kaçma uygulaması, belirlenen güvenli bir alana yerleştirilen engellerin yanından geçme biçiminde yapılıyor ve B1 dışındaki araçlar için geçerli.
- Hızlanma kazanımında kursiyerin motorlu bisikletler için azami 25 kilometre, motosikletler için 40 kilometre hıza çıkması bekleniyor.
- Ani fren uygulamasında, belirlenen güvenli bir alanda saatte 20 kilometre hıza ulaştıktan sonra ani fren yaparak aracı durdurması isteniyor.
Otomatik vitesli araçlar için vites değiştirmeye ilişkin uygulamalar geçerli değil; program bunu ayrıca belirtiyor.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğiticinin nitelikleri bölümü, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireylerin eğitici olarak görevlendirileceğini söylüyor.
Uygulama açıklamalarında eğiticiden istenenler sıralanmış: her uygulama öncesinde aracın eğitime hazır olup olmadığını kontrol etmek, kursiyere açıklama yapmak, eğitim boyunca sakin kalmak ve adayı heyecanlandıracak davranışlardan kaçınmak, gerektiğinde ara vermek, temel beceriler kazanıldıktan sonra karmaşık becerilere geçmek, performansı not almak, her ders sonunda dönüt vermek ve hataların düzeltilmesini sağlamak.
İki tekerlekli araç eğitiminde bu maddelerin karşılığı doğrudan güvenlik oluyor. Adayın hazır olmadığı bir kazanıma geçmek, düşme riskini artırıyor.
Derse hazırlık ve sık yapılan hatalar
Motosiklette öğrenme eğrisi diktir. İlk iki derste kavranan bir şey, üçüncü derste ilerlemenin önünü açar; kavranmayan bir şey ise bütün süreci yavaşlatır. Sahada sık karşılaşılan başlıklar şunlar.
- Ekipmanı eksik gelmek. Program koruyucu giysi ve güvenlik ekipmanını ilk kazanım olarak koymuş; derse kask, eldiven ve uygun ayakkabı ile gelmek eğitimi hızlandırıyor.
- Bakışı yakına sabitlemek. Denge uygulamalarında bakış nereye giderse araç oraya gidiyor; sekiz çizme ve düz çizgi uygulamalarında bu fark hemen görülüyor.
- Ön ve arka freni birlikte kullanmayı öğrenmeden hız denemek. Program, yanlış fren yapılması durumunda oluşabilecek durumların açıklanmasını istiyor.
- Debriyaj ve gaz uyumunu erken bırakmak. Kalkış kazanımı akan trafikte isteniyor; temel hâkimiyet oturmadan trafiğe çıkmak zorlaştırıyor.
Her ders sonunda eğiticinin verdiği dönütü yazmak, sonraki derste nereye odaklanacağınızı netleştiriyor. Programın kendisi de bunu istiyor: kursiyerlerin performansı hakkında eğitici tarafından not alınması, her ders sonunda dönüt verilmesi ve hataların düzeltilmesine yönelik açıklamaların yapılması uygulama açıklamalarında yer alıyor.
Bir şey daha: motosiklet eğitiminde ilerleme her adayda aynı hızda olmuyor. Program da bunu kabul ediyor ve kursiyerin temel becerileri kazandığı gözlendikten sonra daha karmaşık becerilerin öğretimine geçilmesini istiyor. Kendinizi hazır hissetmediğiniz bir uygulamada acele etmeyin, eğiticinize söyleyin.
Kayıt, doğru kurum ve ücret
Motosiklet sınıflarında direksiyon eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilmiş özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında verilir. Kurumun bu programa yetkili olduğunu MEB kurum listesinden doğrulayın. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz; bir psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz.
Kurs ücretlerinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonunca belirlenir. Rakam vermiyoruz; bölgenizdeki yetkili kursları arayarak güncel ücreti öğrenin. Fark sınıfı için gelenlerin A1 fark sınıfı programına da bakması gerekir.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.