Mobil vinç operatörlük eğitimi, Talim ve Terbiye Kurulunun 2020 yılında kabul ettiği Mobil Vinç Operatörü Kurs Programına göre veriliyor. Program 60 ders saatinden oluşuyor; günlük kontroller, vinci konumlandırma ve yük elleçleme ayrı üniteler hâlinde işleniyor. Liman ve gemi vinçleri için ayrı bir program bulunduğunu baştan belirtelim.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Mobil vinç operatörlüğü nedir?
Kule vinç bir kez kurulur ve aylarca aynı yerde çalışır. Mobil vinç ise her gün başka bir yerde: bir fabrika sahasında, bir köprü inşaatında, bir cadde kenarında. Her seferinde zemin, çevredeki enerji hatları, yükün ağırlığı ve kurulum alanı yeniden değerlendirilir. Operatörün işinin yarısı kaldırmadan önce yapılıyor.
Programın amaçlarında kursiyerin iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemlerini uygulaması, iş makinelerinin türleri ve kullanım alanları hakkında bilgi sahibi olması, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmesi, meslek etiğine uygun çalışması, mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmesi, iş organizasyonunu yapması, mobil vincin günlük kontrollerini yapması, mobil vinci konumlandırması ve mobil vinç ile yükü elleçlemesi sayılıyor.
Kimler katılabilir?
Programın kayıt kabul şartları: kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmıştır.
Ek şartları ve kayıt belgelerini kurumdan öğrenin. Kurs programları dizininde ayrıca Mobil Vinç Operatörü (MHC, Sahil/Yüzer ve Gemi Vinci) Operatör Yetiştirme Kurs Programı adıyla liman ve gemi vinçlerine yönelik ayrı bir program yer alıyor. Karayolu mobil vinci ile liman vinci aynı eğitim değil; hangisinde çalışacağınızı netleştirin.
Üniteler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor.
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 saat |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 saat |
| Araç üzerinde (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 saat |
| Toplam kurs süresi | 60 saat |
Ünite başlıkları:
- İş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemleri
- İş makinesi türleri ve kullanım alanları
- Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı
- Meslek etiği ve mesleki gelişim faaliyetleri
- İş organizasyonu
- Mobil vincin günlük kontrolleri
- Mobil vinci konumlandırma
- Vinç ile yükü elleçleme
İş organizasyonu ünitesinde vardiyayla ilgili günler ve mesai saatleri bilgisini almak, günlük kontroller ünitesinde iş makinesinin çalışma talimatını incelemek gibi kazanımlar yer alıyor.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programda G sınıfı sürücü belgesiyle ilgili hüküm muafiyet: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği, iş makinesi türleri ve kullanım alanları, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı, meslek etiği ve mesleki gelişim konularından muaf tutuluyor.
Mobil vince özgü üniteler ve uygulamalı eğitim muafiyet kapsamında değil. Mobil vincin kara yolunda sürülmesine ilişkin sürücü belgesi şartı programda düzenlenmemiş; bunu güncel mevzuattan ve ilgili kurumlardan teyit edin.
İş güvenliği
Mobil vinçte risklerin önemli bölümü konumlandırma aşamasında ortaya çıkıyor: zeminin taşıma gücü, destek ayaklarının açılması, çevredeki enerji hatlarına mesafe. Programın konumlandırmayı ayrı bir ünite yapması bu yüzden.
Program, eğitim süresince tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve kurum tarafından alınmasını istiyor. Yük elleçleme ünitesi ise işaretçiyle iletişim ve yükün kontrollü hareketi üzerine kurulu. Sahada gördüğümüz en yaygın hata, zamana sıkışınca kurulum kontrollerinin kısaltılması; eğitimde bu kontrollerin neden atlanmayacağı üzerinde durulmalı.
Konumlandırma ve yük elleçleme
Programın mobil vince özgü iki ünitesi, işin en kritik iki anını karşılıyor. Konumlandırma ünitesi vinci sahaya yerleştirmekle ilgili: kurulum alanının seçimi, zeminin değerlendirilmesi, destek ayaklarının açılması ve vincin dengeye alınması. Yük elleçleme ünitesi ise kaldırma, taşıma ve indirme sırasında yükün kontrollü hareketini ele alıyor.
Örneğin bir kurs düşünün: uygulama hep aynı düz ve sert zeminde yapılıyor. Kursiyer konumlandırmanın ne kadar değişken bir iş olduğunu görmeden belgesini alıyor. Bu yüzden kayıt öncesinde uygulamanın nasıl bir sahada yapıldığını sormak anlamlı. Programın kendisi saha tipini belirlemiyor; ama araç başı grup eğitimine ayrılan 18 saat, farklı kurulum senaryolarının konuşulması için yeterli zaman bırakıyor.
Günlük kontroller ünitesi de aynı mantıkla okunmalı. İş makinesinin çalışma talimatını incelemek, halat, kanca ve hidrolik sistemleri kontrol etmek, vardiya başındaki rutinin parçası. Belgeyi aldıktan sonra bu rutini sürdürmek, belgenin kendisinden daha belirleyici.
Eğiticide aranan nitelikler
Programa göre Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabiliyor.
Uygulamalı eğitimde araç başında grup hâlinde makinenin özellikleri ve yapılacak işlemler anlatılıyor, ardından araç üzerinde bireysel uygulama yapılıyor. Kayıt öncesinde uygulamanın hangi kapasitedeki vinçte ve hangi sahada yapılacağını sorun.
Sınav, belge ve belgenin kullanımı
Kurs sonunda İş Makineleri Sürücü Eğitim Yönergesi çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Program metnine göre bu sınavlarda başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor; belgelendirme bölümüne göre belge, yönerge hükümlerince düzenleniyor.
Belge, vinç kiralama firmalarında, inşaat ve sanayi sahalarında görevlendirmede eğitimin resmî kanıtı olarak kullanılıyor. Belgenin sorgulanması ve geçerlilik koşulları hakkında güncel bilgiyi düzenleyen kurumdan alın.
Belgeyi aldıktan sonra aslını güvenli bir yerde saklayın, işverene onaylı örneğini verin. İleride başka bir iş makinesi için eğitim almak isterseniz, programa göre operatörlük belgesine sahip kursiyerler ortak teorik konulardan muaf tutulduğu için ikinci eğitim daha kısa sürer. İş makinesi belge sürecini operatör belgesi süreci yazısında adım adım anlattık.
Doğru kurum ve kayıt
Mobil vinç operatörlük eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; iş makinesi yetkisi yoksa operatörlük kaydı yapamaz. Psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz.
Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın. Şantiyede sabit kurulan vinçlerle çalışacaksanız kule vinç programına bakın. Tüm iş makinesi programları iş makinesi kursları sayfasında.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama saatleri, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Muafiyet kapsamında önceki belgeniz varsa bunu kayıt sırasında belirtin. Teklifleri karşılaştırırken yalnızca rakama değil, uygulamanın hangi vinçte yapıldığına da bakın.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.