Loder operatörlük eğitimi, Talim ve Terbiye Kurulunun 22 Aralık 2020 tarihli kararıyla kabul edilen Loder Operatörü Kurs Programına göre veriliyor. Aynı kararla 2014 tarihli Kaldırma-Yükleme-Tesviye (Loder) İş Makinesi Operatörü Kurs Programı yürürlükten kaldırıldı. Program 60 ders saatinden oluşuyor ve yükleme ile dolgu işlemlerini merkezine alıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Loder ne iş yapar, belge ne işe yarar?
Loder, kepçesiyle malzeme alıp kamyona ya da stok alanına taşıyan makine. Taş ocağında, beton santralinde, belediye şantiyesinde, kar mücadelesinde karşınıza çıkar. İşin görünen tarafı basit; görünmeyen tarafı ise dolu kepçeyle manevra yaparken değişen denge.
Programın amaçlarına göre kursu tamamlayan kişinin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma önlemlerine ve kalite gerekliliklerine uygun çalışması, iş makinelerinin türlerini ve kullanım alanlarını kavraması, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmesi, meslek etiğine uygun çalışması, mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmesi, makinenin hazırlıklarını ve genel kontrollerini yapması, nakil işlemlerini gerçekleştirmesi, yükleme ve dolgu işlemlerini yapması ile makineyi park etme ve depolama işlemlerini gerçekleştirmesi bekleniyor.
Operatörlük belgesi, bu eğitimin resmî bir programa göre alındığının kanıtı. İşverenler için de çalışanın eğitimli olduğunu gösteren belge.
Kimler katılabilir?
Programın kabul şartları bölümü: kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmış.
Diğer belgeler ve şartlar yönergede. Kayıt öncesinde kurumdan istenen belge listesini alın. Katılımcıların önemli bölümü madencilik, agrega, inşaat ve belediye hizmetlerinde çalışan kişiler. İşverenin çalışanlarını toplu olarak kursa gönderdiği durumlarda da her kursiyer için aynı yaş ve öğrenim şartı ayrı ayrı aranıyor; grup kaydı bu şartları değiştirmiyor.
Dersler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor. Süre dağılımı:
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 ders saati |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 ders saati |
| Araç üzeri (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 ders saati |
| Toplam | 60 ders saati |
İçerik programın amaçlarıyla örtüşen başlıklardan oluşuyor: iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite; iş makinelerinin türleri ve kullanım alanları; makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı; meslek etiği ve mesleki gelişim; işe hazırlık; makinenin genel kontrolleri; nakil; yükleme ve dolgu işlemleri; park etme ve depolama.
Uygulama iki aşamalı: araç başında grup hâlinde makinenin özellikleri ve yapılacak uygulamalar anlatılıyor; ardından eğiticinin makine üzerinde yaptığı uygulama izleniyor ve her kursiyer aynı uygulamayı bireysel olarak yapıyor. Eğitici, kursiyerin hatalarını ve eksiklerini uygulama sırasında düzeltiyor.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programın uygulama açıklamalarındaki hüküm şu: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamında program içeriğinde yer alan İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve Kalite Önlemleri, İş Makinelerinin Türleri ve Kullanım Alanları, Makine Nakil ve Trafik Güvenliği Mevzuatı, Meslek Etiği ve Mesleki Gelişim Faaliyetleri konularından muaf tutulacaktır.
Programda G sınıfı sürücü belgesiyle ilgili başka bir hüküm bulunmuyor. Loderin trafikte seyri gibi konulardaki güncel sürücü belgesi şartını ilgili mevzuattan ve kurumlardan teyit edin.
İş güvenliği
Loderde en tehlikeli an, kepçe yukarıdayken yapılan manevra. Ağırlık merkezi yükselir, eğimli zeminde devrilme riski artar, görüş kısıtlanır. Geri hareket sırasında arkadaki yaya ya da araç ayrı bir risk.
Program, eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve eğitimi veren kurum tarafından alınmasını istiyor. Kursiyerin kişisel koruyucu donanım, çalışma alanı kontrolü ve makinenin günlük kontrolünü alışkanlık hâline getirmesi, programın ilk ünitesinin asıl hedefi.
Kursa hazırlık ve belgenin kullanımı
Loderi yıllardır kullanıp belgesi olmayan pek çok kişi kursa geldiğinde teorik derslerde zorlanıyor. Mevzuat, iş güvenliği işaretleri, meslek etiği gibi başlıklar sahada konuşulmuyor ama sınavda soruluyor. Teorik bölüm 36 ders saati; programın en uzun kısmı. Ders notlarını düzenli tutmak, sınavdan önce ünite ünite tekrar yapmak işe yarıyor.
Uygulama tarafında ise en sık düzeltilen alışkanlıklar şunlar: kepçe yüklüyken yüksekte taşımak, eğimde yanlamasına manevra yapmak, geri giderken yalnızca aynaya güvenmek. Eğiticinin uygulama sırasında yaptığı düzeltmeleri not almak, sınav günü ve iş hayatında karşılığını veriyor.
Belgeyi aldıktan sonra aslını güvenli bir yerde saklayın, işverene onaylı örneğini verin. Farklı bir iş makinesi için eğitim almak isterseniz, programa göre operatörlük belgesine sahip kursiyerler ortak teorik konulardan muaf tutulduğu için ikinci belgenin süreci daha kısa olur.
Eğiticide aranan nitelikler
Program: bu kurs programında Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabilir.
Programda ek bir branş ya da deneyim süresi belirtilmemiş; ayrıntı yönergede. Teorik konuların işlenişinde anlatım, soru cevap, tartışma, beyin fırtınası ve örnek olay; uygulamalı konularda gösterip yaptırma, gösteri, bireysel çalışma ve grup çalışması yöntemleri kullanılıyor.
Sınav ve belge
Kurs programının sonunda, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Bu sınavlarda başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor.
Belge, iş başvurularında ve işyerindeki görevlendirmede eğitimin kanıtı olarak kullanılıyor. Belgenin sorgulanması ve geçerlilik koşulları hakkında güncel bilgiyi belgeyi düzenleyen kurumdan alın. İş makinesi belge sürecinin tamamını operatör belgesi süreci yazısında anlattık.
Doğru kurum ve kayıt
Loder operatörlük eğitimi, Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; iş makinesi yetkisi yoksa operatörlük kaydı da yapamaz. Psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz.
Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın. Kursun uygulamayı hangi makineyle ve nerede yaptırdığını sorun. Loder ile kazıcı yükleyici sık karıştırılıyor; kazı ağırlıklı çalışacaksanız beko loder programına da bakın. Genel bilgi için iş makinesi kursları sayfası var.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama saatleri, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Muafiyet kapsamında önceki belgeniz varsa bunu kayıt sırasında belirtin.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.