Elektrikli Trans Palet Operatörü Yetiştirme Kursu Programı, Talim ve Terbiye Kurulunun 18 Nisan 2018 tarihli kararıyla, kaldırma makineleri ve bazı başka iş makinesi programlarıyla birlikte kabul edildi. Program 18 saatten oluşuyor ve fabrika, depo ve açık sahalarda yük kaldıran, taşıyan ve istifleyen elektrikli makinenin güvenli kullanımını öğretiyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Elektrikli transpalet operatörlüğü nedir?
Transpalet deyince çoğu kişinin aklına elle çekilen palet taşıyıcı geliyor. Bu program onu değil, elektrikle çalışan, çatalları motorla kaldıran ve operatörün üzerinde ya da arkasında durarak kullandığı makineyi konu ediniyor. Depolarda, dağıtım merkezlerinde, market arka alanlarında her gün kullanılıyor.
Programın amaçlarına göre kursu tamamlayan kişinin yüklerin kaldırılması, taşınması, istiflenmesi ve yönünün değiştirilmesi için kullanılan elektrikli kaldırma makinesinin özelliklerini sıralaması, makineyi fabrika, depo ve açık sahalarda kullanım amacına uygun kullanması, emniyet kurallarını kavraması, yükleri dengeli kaldırıp taşıması ve düzgün istiflemesi, makinenin kaldırma kapasitelerini açıklaması, çalışma alanının güvenlik kontrollerini yapması, mekanik ve elektrik sistemlerini kavraması, periyodik bakımları yapması, diğer personelle koordineli çalışması ve vardiya değişiminde yetkiliye bilgi vermesi bekleniyor.
Kimler katılabilir?
Programın düzeyi bölümüne göre bu program 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış bireyler için hazırlanmış. Kursa katılımın program seviyesi ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Yönergesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirileceği de belirtiliyor.
Katılımcıların büyük kısmı depo, lojistik, perakende ve üretim sektöründe çalışan kişiler. İşverenlerin çalışanlarını toplu olarak kursa göndermesi yaygın. Toplu kayıtta da yaş ve öğrenim şartı her kursiyer için ayrı ayrı aranıyor.
Üniteler ve saat dağılımı
Programın süresi: günde 6 saat, 3 gün, toplam 18 saat. İçeriğin toplam süreye göre dağılımı şöyle:
| Ünite | Süre ve tür |
|---|---|
| İş organizasyonu | 6 saat, teorik |
| İş öncesi hazırlıklar | 4 saat: 2 teorik, 2 araç başı |
| Elektrikli trans palet makinesi kontrolleri | 3 saat, araç başı |
| Elektrikli trans palet ile uygulama çalışması | 3 saat, uygulamalı |
| Park ve depolama | 1 saat, araç başı |
| Mesleki gelişim | 1 saat, teorik |
İş organizasyonu ünitesinde iş sağlığı ve güvenliği, koruyucu ekipman seçimi, çalışma ortamındaki tehlikelere karşı önlemler ve ağır işlerde güvenlik önlemleri işleniyor. Kontroller ünitesinde makinenin yapısı, elektrik motorları ve hidrolik pompa, akü şarj sistemleri, gösterge ve uyarı sistemleri, günlük bakım ve iş bitiminde makinenin temizlenip şarja takılması yer alıyor. Uygulama ünitesinde çatalların yüke dengeli yerleştirilmesi, yükün kaldırılması, taşınması ve belirtilen yere istiflenmesi çalışılıyor.
Ortak konular ve muafiyet
Bu program 2018 tarihli olduğu için muafiyet hükmü 2020 sonrası programlardan farklı yazılmış. Programda G sınıfı sürücü belgesinden söz edilmiyor. Bunun yerine şu hüküm var: iş organizasyonu, iş öncesi hazırlıklar ve mesleki gelişim konuları tüm iş makinelerinde ortak konu olup, iş makinesi eğitimlerinde bu konuları aldığını belgeleyenler, diğer bir iş makinesi operatörlüğü eğitimine katıldığında bu konulardan muaf oluyor.
Program ayrıca bu ortak konuların farklı iş makineleri eğitimlerine katılan adaylarla ortak derslikte işlenebileceğini söylüyor. Daha önce başka bir iş makinesi eğitimi almışsanız belgenizi kayıt sırasında gösterin.
İş güvenliği
Elektrikli transpalet küçük görünüyor ama yüklü hâlde ciddi bir kütle taşıyor. Dar koridorlarda yaya ile aynı alanı paylaşıyor, rampalarda ve eğimli zeminde kontrol güçleşiyor. Operatörün ayağının makinenin altına girmesi, yükün devrilmesi ve raf çarpmaları sahada bilinen riskler.
Programda emniyet kurallarını kavramak, çalışma alanının güvenliğiyle ilgili kontrolleri yaparak iş sağlığı ve güvenliğine yönelik önlemleri almak ve zemin kontrolünü yapmak ayrı kazanımlar olarak geçiyor. Programın uygulanmasında kullanılacak araç gereçler arasında baret, eldiven, çelik burunlu ayakkabı ve fosforlu yelek gibi kişisel koruyucu donanım ile yangın söndürücü de sayılmış.
Kısa kursu verimli geçirmek
Üç günlük bir kurs hızlı geçer. Bu sürede en çok işe yarayan şey, uygulama saatlerinde makinenin başında olmak. Program 3 saati araç başında kontrollere, 3 saati uygulamalı çalışmaya ayırıyor; sıranız geldiğinde çatalı yüke yerleştirme, kaldırma, taşıma ve istifleme adımlarını kendiniz yapın.
- Akü şarj sistemini ve iş bitiminde makinenin şarja takılmasını öğrenin. Elektrikli makinede bu, günlük rutinin parçası.
- Zemin kontrolünü atlamayın. Programda ayrı bir adım olarak geçiyor; ıslak ya da bozuk zemin yüklü makinede kontrolü zorlaştırıyor.
- Kaldırma kapasitesini makinenin etiketinden okumayı öğrenin. Programın amaçlarından biri kaldırma kapasitelerini açıklayabilmek.
- Vardiya değişiminde yetkiliye işin son durumunu bildirme alışkanlığı kazanın; program bunu da kazanım olarak sayıyor.
Belgeyi aldıktan sonra aslını saklayın, işverene onaylı örneğini verin.
Eğitici hakkında
Bu programın metninde ayrı bir eğiticinin nitelikleri bölümü yer almıyor. Programa katılımın ve uygulamanın İş Makineleri Sürücü Eğitim Yönergesi hükümleri çerçevesinde yürütüleceği belirtiliyor.
Eğiticide aranan şartlar için programın resmî metnini ve ilgili yönergeyi inceleyin. Program, uygulanırken slayt ve video gibi eğitim materyallerinden yararlanılmasını, uygulamalı konuların ise elektrikli trans palet üzerinde uygulamalı anlatılmasını istiyor; anlatım, gösteri, gösterip yaptırma ve benzetim gibi yöntemler kullanılıyor.
Sınav ve belge
Programın ölçme ve değerlendirme bölümüne göre kurs sonunda İş Makineleri Sürücü Eğitim Yönergesi hükümleri çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Sınavlarda başarılı olanlara İş Makinesi Kullanma Yetki Belgesi (Operatörlük Belgesi) düzenleniyor.
Kurs sürecinde de kontrol listeleri ve gözlem formlarıyla kursiyerin uygulamaları doğru işlem basamaklarıyla yapıp yapmadığı izleniyor; bu değerlendirmeler geri bildirim amacıyla kullanılıyor. Belge, işyerinde görevlendirme ve iş başvurusunda eğitimin resmî kanıtı. Geçerlilik ve sorgulama konusunda güncel bilgiyi düzenleyen kurumdan alın.
Doğru kurum ve kayıt
Elektrikli transpalet operatörlük eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz. Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden doğrulayın.
Depoda forklift de kullanılıyorsa, forkliftin ayrı bir programı ve ayrı belgesi olduğunu unutmayın: forklift operatörlük belgesi. Diğer programlar için iş makinesi kursları sayfasına bakabilirsiniz.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını sorun. Toplu kayıtlarda işverenin eğitimin yerini ve zamanını kurumla önceden planlaması, uygulamanın gerçek çalışma ortamına benzer bir alanda yapılmasını kolaylaştırır.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.