Forklift operatörlük belgesi, forklift kullanmak isteyenlerin Millî Eğitim Bakanlığına bağlı yetkili iş makinesi kurslarında aldığı eğitimin sonunda düzenlenen belgedir. Eğitimin içeriği, Talim ve Terbiye Kurulunun 22 Aralık 2020 tarihli kararıyla kabul edilen Forklift Operatörü Kurs Programına dayanıyor. Aynı kararla 2015 tarihli eski forklift programı yürürlükten kaldırıldı.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Forklift operatörlük belgesi ne işe yarar?
Bir depoda iş ilanı düşünün: forklift operatörü aranıyor, belge şart. Bu belge, forklifti kullanan kişinin resmî bir programa göre eğitim aldığını ve sınavda başarılı olduğunu gösteriyor. İşveren açısından da çalışanın eğitimini belgeleyebilmek iş güvenliği yükümlülüklerinin bir parçası.
Programın amaçlarında kursiyerin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma önlemlerine ve kalite gerekliliklerine uygun çalışması, iş makinelerinin türlerini ve kullanım alanlarını kavraması, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı hakkında bilgi sahibi olması, meslek etiğine uygun çalışması, mesleki gelişim faaliyetlerini yürütmesi, yapılacak iş için makinenin hazırlıklarını yapması, genel kontrollerini yapması, nakil işlemlerini gerçekleştirmesi, kaldırma, yükleme ve istifleme işlemlerini yapması ile makineyi park etme ve depolama işlemlerini gerçekleştirmesi sayılmış.
Programın alan adı Motorlu Araçlar Teknolojisi olarak belirtilmiş. Dayanağı 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi ve Özel Kurslar Çerçeve Programı.
Kimler katılabilir?
Programın kayıt kabul şartları açık: kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmış.
Yaş ve öğrenim şartı programın kendi metninde yazılı; bunun dışındaki şartlar yönergede. Sağlık, adli sicil gibi ek belgeler istenip istenmediğini ve güncel hâlini kayıt öncesinde kurumdan teyit edin.
Katılımcıların büyük kısmı depo, lojistik, üretim ve perakende sektöründe çalışan ya da bu alanda iş arayan kişiler. İşverenin çalışanını topluca kursa gönderdiği de sık görülüyor.
Dersler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor. Süre dağılımı şöyle:
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 ders saati |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 ders saati |
| Araç üzeri (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 ders saati |
| Toplam | 60 ders saati |
İçerik, programın amaçlarıyla birebir örtüşen başlıklardan oluşuyor: iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemleri; iş makinelerinin türleri ve kullanım alanları; makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı; meslek etiği ve mesleki gelişim; işe hazırlık; makinenin genel kontrolleri; makinenin nakli; kaldırma, yükleme ve istifleme işlemleri; park etme ve depolama.
Uygulamalı eğitimin iki ayağı var. Araç başı eğitimde kursiyerlere grup hâlinde makinenin özellikleri ve yapılacak uygulamalar anlatılıyor. Araç üzerindeki uygulamaları önce eğitici yapıyor, kursiyerler izliyor, ardından her kursiyer aynı uygulamayı bireysel olarak gerçekleştiriyor ve eğitici hataları düzeltiyor.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programın uygulama açıklamalarında G sınıfı sürücü belgesiyle ilgili tek bir hüküm var ve o da muafiyetle ilgili: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki İş Sağlığı ve Güvenliği, Çevre Koruma ve Kalite Önlemleri, İş Makinelerinin Türleri ve Kullanım Alanları, Makine Nakil ve Trafik Güvenliği Mevzuatı, Meslek Etiği ve Mesleki Gelişim Faaliyetleri konularından muaf tutuluyor.
Yani daha önce başka bir iş makinesi için operatörlük belgesi almış biri forklift kursuna geldiğinde, ortak teorik konuları yeniden görmüyor; makineye özgü konulara ve uygulamaya odaklanıyor. G sınıfı sürücü belgesinin başka hangi durumlarda arandığı konusunda programda bir hüküm yok; bu konuda güncel mevzuatı ilgili kurumlardan teyit edin.
İş güvenliği neden merkezde?
Forklift, depoda yaya ile aynı alanı paylaşan bir makine. Yük kaldırılmışken görüş daralıyor, ağırlık merkezi yükseliyor, dar koridorda dönüş devrilme riskini artırıyor. Programın ilk başlığının iş sağlığı ve güvenliği olması bu yüzden tesadüf değil.
Program, eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve eğitimi veren kurum tarafından alınmasını şart koşuyor. Kursiyer açısından karşılığı basit: kişisel koruyucu donanım olmadan uygulamaya çıkılmaz, makinenin günlük kontrolü yapılmadan kontak açılmaz.
Sahada en sık gördüğümüz hata, belgeyi aldıktan sonra kontrol alışkanlığının bırakılması. Eğitimde öğrenilen günlük kontrol listesi, belgenin kendisinden daha değerli.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğiticinin nitelikleri bölümü şöyle: bu kurs programında Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi’nde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabilir.
Programda ayrı bir branş ya da deneyim süresi yazmıyor; şartlar yönergede tanımlı. Kayıt öncesinde uygulamalı eğitimi kimin vereceğini ve kursun eğitimde kullanacağı forkliftin durumunu sormak mantıklı bir adım.
Sınav ve belge
Programa göre kursun sonunda Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesi çerçevesinde teorik ve uygulamalı sınav yapılıyor. Bu sınavlarda başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor.
Belge, iş başvurusunda ve işyerindeki görevlendirmede eğitimin kanıtı olarak kullanılıyor. İşe girerken belgenin aslını ya da onaylı örneğini isteyen işverenler çoğunlukta. Belgenin sorgulanabilirliği ve geçerlilik koşulları konusunda güncel bilgiyi belgeyi düzenleyen kurumdan alın. İş makinesi belgesi süreçlerini daha ayrıntılı olarak iş makinesi operatör belgesi süreci yazısında anlattık.
Doğru kurum ve kayıt
Forklift operatörlük eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Bir sürücü kursu, bu yetkisi yoksa forklift kaydı yapamaz; SRC, ODY veya ÜDY kaydı da alamaz. Bir psikoteknik merkezi hiçbir kurs kaydı yapamaz. İnternette yalnızca belge vaat eden ilanlara karşı dikkatli olun; eğitim ve sınav olmadan düzenlenen bir belge resmî değildir.
Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden kontrol edin. İş makinesi kurslarının genel yapısını iş makinesi kursları sayfasında, tüm iş makinesi programlarının haritasını operatörlük kurs programları yazısında bulabilirsiniz.
Ücret
Özel kursların ücretleri her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenen alt sınıra tabi. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın ve fiyata nelerin dâhil olduğunu sorun: teorik ders, uygulama saatleri, sınav ve belge düzenleme. Muafiyetten yararlanacak kadar önceki belgeniz varsa bunu da söyleyin; ders saati değiştiği için teklif değişebilir.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.