Ekskavatör operatörlük kursu, Talim ve Terbiye Kurulunun 2020 yılında greyder, kazıcı yükleyici, dozer, kule vinç ve mobil vinç programlarıyla birlikte kabul ettiği Ekskavatör Operatörü Kurs Programına göre yürütülüyor. Program içeriği 10UMS0078-3 referans kodlu Ekskavatör Operatörü Ulusal Meslek Standardına uygun olarak belirlenmiş. Aşağıdaki bilgiler programın resmî metnine dayanıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Ekskavatör operatörlüğü ve belge
Şantiyede en pahalı hatalar genellikle kazıda yapılıyor. Yer altındaki bir boru hattı, yanlış kurulan bir şev, dengesiz bir zemin. Ekskavatör operatörünün işi yalnızca kovayı indirip kaldırmak değil, bu riskleri okumak.
Program, sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli ekskavatör operatörlerini yetiştirmek, bu alandaki eğitimlerin niteliğini ulusal meslek standardı doğrultusunda artırmak ve mesleği icra etmek isteyenlerin gelişimine katkı sunmak amacıyla hazırlanmış. Amaçlar arasında iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemlerini uygulamak, iş makinesi türlerini kavramak, makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatını bilmek, meslek etiğine uygun çalışmak, ekskavatörün hazırlığını ve genel kontrollerini yapmak, çekiciyle ya da yürüterek nakletmek, kazı ve yükleme, kanal açma, temel açma ve dolgu işlemlerini yapmak, makineyi park etmek ve depolamak sayılıyor.
Programın seviyesi 3. seviye, kredisi 2 kredi olarak belirtilmiş.
Kimler katılabilir?
Kayıt kabul şartları programda yazılı: kurs programı 19 yaşından gün almış, en az ilkokul ve/veya ilköğretim düzeyinde eğitimini tamamlamış ve Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile İlgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlanmış.
Yaş ve öğrenim dışındaki şartlar yönergede yer alıyor. Kayıt sırasında istenen belgeleri kurumdan öğrenin. Katılımcılar genellikle inşaat, altyapı, madencilik ve belediye hizmetlerinde çalışan ya da bu alanlarda iş arayan kişiler.
Üniteler ve süre
Program günde en fazla 6 ders saati olarak uygulanıyor.
| Eğitim türü | Süre |
|---|---|
| Teorik eğitim | 36 ders saati |
| Araç başı (grup) uygulamalı eğitim | 18 ders saati |
| Araç üzeri (bireysel) uygulamalı eğitim | 6 ders saati |
| Toplam | 60 ders saati |
Programın ünite başlıkları:
- İş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma ve kalite önlemleri
- İş makinesi türleri ve kullanım alanları
- Makine nakil ve trafik güvenliği mevzuatı
- Meslek etiği ve mesleki gelişim faaliyetleri
- İşe hazırlık
- Ekskavatörün genel kontrolleri
- Ekskavatörü nakletme
- Kazı, yükleme, kanal açma ve dolgu işlemleri
- Makineyi park etme ve depolama
Kazı ünitesinde kazı işlerini yaparken uygun çalışma modunu seçmek, ataşmanları kazıya uygun konuma getirmek, yükleme işlerinde uygun çalışma modunu seçmek gibi kazanımlar yer alıyor. Nakil ünitesinde ise çekicinin şoförüne iş makinesinin ağırlığını ve ölçülerini bildirmek, yükleme rampasındaki kaygan maddeleri temizlemek gibi somut adımlar sayılmış.
G sınıfı sürücü belgesi ve muafiyet
Programda G sınıfı sürücü belgesine yalnızca bir yerde değiniliyor: operatörlük belgesi ya da G sınıfı sürücü belgesine sahip kursiyerler, teorik eğitim kapsamındaki İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Yönetmeliği, İş Makinesi Türleri ve Kullanım Alanları, Makine Nakil ve Trafik Güvenliği Mevzuatı, Meslek Etiği ve Mesleki Gelişim konularından muaf tutuluyor.
Ekskavatöre özgü üniteler ve uygulamalı eğitim muafiyet kapsamında değil. G sınıfı sürücü belgesinin başka hangi durumlarda arandığına dair programda hüküm bulunmuyor; bunu güncel mevzuattan ve ilgili kurumlardan teyit edin.
İş güvenliği vurgusu
İş sağlığı ve güvenliği ünitesinde işverenin ve çalışanın sorumlulukları, iş güvenliği işaretleri, iş ortamında alınacak önlemler, iş süreçlerinde çevre koruma ve kalite gereklilikleri işleniyor. Kazanımlar arasında işe başlamadan önce kişisel koruyucu donanımı takmanın önemini benimsemek, çalışma alanındaki ve çevresindeki riskleri fark etmek ve ilk yardımın temel uygulamalarını açıklamak var.
Program ayrıca eğitim süresince ortam, malzeme, araç gereç ve cihazlardan kaynaklanabilecek tehlike ve risklerin giderilmesine ilişkin önlemlerin eğitici ve kurum tarafından alınmasını şart koşuyor. Sahada ekskavatör kazalarının önemli kısmı dönüş alanına giren yaya ve kazı kenarındaki göçükle ilişkili; eğitimde bu iki konuya ayrılan zamanın karşılığını iş hayatında alırsınız.
Kursa hazırlık ve sahada işe yarayan alışkanlıklar
Ekskavatörü daha önce kullanmış biriyle hiç kullanmamış biri aynı sınıfta oturuyor. İkisinin de kaybedeceği şeyler farklı. Deneyimli kursiyer yanlış alışkanlıklarını fark etmekte zorlanıyor; yeni başlayan ise kumanda kollarına alışmakta. Birkaç öneri:
- Genel kontroller ünitesini ciddiye alın. Sıvı seviyeleri, hidrolik hortumlar, palet ya da lastik durumu her vardiya başında bakılacak şeyler.
- Nakil ünitesindeki adımları ezberlemek yerine sırasıyla uygulayın. Makinenin ağırlığını ve ölçülerini çekici şoförüne bildirmek, rampayı temizlemek küçük ama kazayı önleyen adımlar.
- Kazı sırasında dönüş alanını sürekli kontrol edin. Kabinden görülmeyen kör alanlar, ekskavatör kazalarının en bilinen kaynağı.
- Uygulama saatinde yalnızca kazı yapmayın; park etme ve depolama adımlarını da kendiniz yapın.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğiticinin nitelikleri bölümü: bu kurs programında Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları ile ilgili Yönergesinde belirtilen şartları taşıyan kişiler eğitici olarak görev alabilir.
Programın uygulama açıklamalarına göre eğitici, konuların işlenişinde kuramdan uygulamaya doğru bir yaklaşım izliyor; araç üzerindeki uygulamaları önce kendisi yapıyor, kursiyerler gözlemliyor, ardından kursiyerler bireysel olarak aynı uygulamayı gerçekleştiriyor ve eğitici hataları düzeltiyor.
Sınav, belge ve belgenin kullanımı
Program sonunda kursiyerlerin amaçlara ulaşma düzeyi Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün İş Makineleri Sürücü Eğitim Yönergesi çerçevesinde yapılacak teorik ve uygulamalı sınavlarla ölçülüyor. Bu sınavlardan başarılı olan kursiyerlere Kurs Bitirme Belgesi düzenleniyor. Programın belgelendirme bölümü de başarılı adaylara Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü mevzuat hükümlerine uygun belge düzenleneceğini söylüyor.
Belge, iş başvurusunda ve şantiyede görevlendirme sırasında operatörün eğitimini gösteren resmî kanıt. Belgenin geçerliliği ve sorgulanması hakkında güncel bilgiyi düzenleyen kurumdan alın. Mesleki yeterlilik belgesi ayrı bir belgelendirme sistemidir; farkı MYK belgesi nedir yazısında anlattık.
Doğru kurum ve kayıt
Ekskavatör operatörlük eğitimi, Millî Eğitim Bakanlığınca iş makinesi sürücü eğitimi için yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydı alamaz; iş makinesi yetkisi yoksa operatörlük kaydı da yapamaz. Psikoteknik merkezi hiçbir kurs kaydı yapamaz.
Kurumun yetkisini MEB kurum listesinden kontrol edin. Eğitimin nerede yapıldığını, uygulamanın hangi makineyle ve hangi sahada verildiğini sorun. Diğer iş makinesi programlarına iş makinesi kursları sayfasından ve kurs programları dizininden ulaşabilirsiniz.
Ücret
Kurs ücretinin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz.
Bölgenizdeki yetkili kursları arayın; teorik ders, uygulama, sınav ve belge işlemlerinin fiyata dâhil olup olmadığını yazılı olarak isteyin. Önceden operatörlük belgeniz ya da G sınıfı sürücü belgeniz varsa muafiyet nedeniyle ders saati değişeceği için bunu baştan belirtin.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.