Türk Kızılay – Dış Kanamalarda İlk Yardım

Kırk saniyelik bir hatırlatma

Türk Kızılay’ın yayımladığı bu video bir eğitim dersi değil, bir kamu spotu. Açıklamasında izleyiciyi ilk yardımı öğrenmeye ve ilkyardim.org.tr adresine yönlendiriyor. Bu tür spotların amacı, kriz anında akla gelecek tek bir doğru davranışı yerleştirmektir. Adımları daha uzun ve ayrıntılı gösteren bir anlatım arıyorsanız Millî Eğitim Bakanlığı’nın dış kanamalarda ilk yardım ve turnike videosu iyi bir tamamlayıcı olur.

Kanama türlerini tanımak

Kızılay’ın yetişkinler için ilk yardım anlatımında dış kanamalar üç başlıkta ele alınır:

• Atardamar kanaması: Açık renkli, kalp atımıyla uyumlu ve fışkırır tarzdadır; hızlı kan kaybına yol açar.
• Toplardamar kanaması: Koyu renkli, daha yavaş ve düzenli akar; kontrolü görece kolaydır.
• Kılcal damar kanaması: Sızıntı şeklindedir, genellikle hafiftir.

Bu ayrımı olay yerinde kusursuz yapmak zorunda değilsiniz. Ama fışkıran, hızla yayılan bir kanamanın beklemeye gelmeyeceğini bilmek önemlidir.

Kızılay anlatımında adımlar

Ortamın güvenliği kontrol edilir, ilk yardımcı kendini tanıtır ve kişiyi sakinleştirir. Kişi sırtüstü düz bir zemine yatırılır, yaşamsal bulguları değerlendirilir ve 112 aranır ya da aratılır. Kanayan yerin üzerine temiz bir bez ya da gazlı bez konur ve en az 5 dakika kesintisiz bastırılır. Bez ıslanırsa alttaki çıkarılmadan üzerine yenisi eklenir. Gerekirse gazlı bez üzerine basınçlı bandaj uygulanır; sargının parmaklarda renk değişikliği ya da uyuşma yapacak kadar sıkı olmamasına dikkat edilir. Kişi yaşamsal bulgular yönünden aralıklarla kontrol edilir.

Kızılay’ın saydığı yapılmaması gerekenler

• Yarayı sık sık açıp kontrol etmek.
• Alttaki ilk bezi çıkarmak; kanama yeniden başlayabilir.
• Sıkı bandajla dolaşımı kesmek.
• Yaralıya yiyecek ya da içecek vermek.
• Uygulanmış bir turnikeyi açmak ya da gevşetmek.

Kızılay’ın güncel anlatımında kanayan uzvun yukarı kaldırılmaması gerektiği de yazar. Eski bazı eğitim materyallerinde bu konuda farklı ifadeler görebilirsiniz; tereddüt ederseniz sertifikalı eğitimde size öğretilen güncel uygulamayı esas alın.

Ciddi ve hayatı tehdit eden kanamalarda Kızılay anlatımı, doğrudan basının yetmediği kol ve bacak yaralanmalarında turnikeden, turnikenin uygulanamadığı bölgelerde ise kanama durdurucu yara örtülerinden söz eder. Bunlar eğitim gerektiren uygulamalardır; ne zaman ve nasıl kullanılacaklarını uygulamalı olarak öğrenmek gerekir.

Neden bir sürücü adayını ilgilendirir?

Trafik kazasında cam kesikleri ve açık yaralar sık görülür. Ehliyet kursundaki İlk Yardım Bilgisi dersinde kanamalar ve kanama kontrolü temel başlıklar arasında yer alır. Kanamanın şoka yol açabileceğini de unutmamak gerekir; bu konuda şokta ilk yardım sayfasına, sınav tekrarı için çıkmış sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; sertifikalı ilk yardım eğitimi yerine geçmez.