Video kaynağı: Türk Kızılay (YouTube) · Yayın: 15.01.2015. Video ilgili kanaldan gömülüdür; metin Sürücü Medya editörleri tarafından adaylar için hazırlanmıştır.
Türk Kızılay’ın 2015 yılında yayımladığı bu 13 saniyelik video, ayak bileği kırığında ilk yardımın nasıl yapılması gerektiği sorusunu konu alır. MEB’in ayak bileği burkulması videosuyla birlikte düşünülmesi gereken bu konuda, kırık şüphesinde neyin değiştiğini özetledik.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Burkuldu mu, kırıldı mı?
Merdivenden inerken, sahada ters basınca ya da motosikletten düşünce ayak bileğinde şiddetli bir ağrı başlar. İlk soru hep aynıdır: burkuldu mu, kırıldı mı? Dürüst cevap şudur: olay yerinde bunu her zaman bilemezsiniz. Türk Kızılay’ın 2015 yılında yayımladığı bu 13 saniyelik video, ayak bileği kırığında ilk yardımın nasıl yapılması gerektiğini konu alıyor. Burkulma tarafını Millî Eğitim Bakanlığı’nın ayak bileği burkulmasında ilk yardım sayfasında anlattık; bu sayfa kırık şüphesinde yaklaşımın nasıl değiştiğine odaklanıyor.
Kırık şüphesini artıran bulgular
MEB’in ilk yardım anlatımında kırık belirtileri arasında hareketle artan ağrı, şekil bozukluğu, hareket kaybı, şişlik ve morarma sayılır. Ayak bileğinde gözle görülür bir eğrilik ya da şekil değişikliği, ayağa hiç basılamaması, kaza anında duyulan bir kırılma sesi ve açık yara kırık ihtimalini güçlendirir. Bu bulgulardan biri varsa kırık varmış gibi davranılır.
Genel ilk yardım yaklaşımı
- Hayati durumlar ve başka yaralanmalar kontrol edilir.
- Kişi oturtulur ya da yatırılır; ayağına basması engellenir.
- Ayak bileği bulunduğu şekilde desteklenir, düzeltilmeye çalışılmaz.
- Tespit, MEB anlatımındaki ilkeye uygun olarak kırığın altındaki ve üstündeki eklemleri kapsayacak şekilde yapılır.
- Ayak parmakları görünür bırakılır; renk, ısı ve his kontrol edilir.
- Açık kırık varsa yara temiz bir bezle kapatılır.
- Kişi hareketsiz tutulup ısıtılır, 112’ye haber verilir.
Ayak bileği gibi karmaşık bir bölgede tespitin nasıl yastıklanacağı ve sabitleneceği uygulamalı olarak öğrenilir. Videodaki ve sertifikalı eğitimdeki uygulamayı izleyin.
Ayakkabı meselesi
Şekil bozukluğu ve belirgin kırık şüphesi olan bir ayak bileğinde ayakkabıyı zorla çekip çıkarmak kırık uçları hareket ettirebilir. Ayakkabı rahatça ve acı vermeden çıkarılamıyorsa zorlanmaz; sağlık ekibine bırakılır.
Yapılmaması gerekenler
- Kişiyi “basıp bakalım” diyerek ayağa kaldırmak.
- Eğri görünen ayağı düzeltmeye çalışmak.
- Ayakkabıyı zorla çekmek.
- Açık kırıkta dışarı çıkan kemiği içeri itmek.
Kırık ve burkulmada ortak nokta
İki durumda da hareketsiz tutma ve tıbbi yardım isteme ortak ilkedir. Fark, kırık şüphesinde tespitin daha kapsamlı olması ve kişinin kesinlikle ayağına basmamasıdır. Dizdeki yaralanmalar için Kızılay’ın diz kapağı kırığında ilk yardım sayfasına bakabilirsiniz.
Ehliyet adayları için
İki tekerlekli araç kazalarında ayak ve ayak bileği yaralanmaları sık görülür. İlk Yardım Bilgisi dersinde kırık, çıkık ve burkulmalar bir arada işlenir; tekrar için çıkmış sorular sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; sertifikalı ilk yardım eğitimi yerine geçmez.
