Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Trafik ve Çevre Dersi Programı

Öne çıkanlar

• Program, 5580 sayılı Kanun, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Talim ve Terbiye Kurulunun 17.02.2021 tarihli ve 5 sayılı Kararıyla onaylanan Özel Kurslar Çerçeve Programı esas alınarak hazırlanmıştır.
• On beş ana amaç tanımlanmıştır; sürücü belgesi şartlarından trafik işaretlerine, hız kurallarından tehlike algısına kadar uzanır.
• İçerik belirlenirken Avrupa Birliği müktesebatındaki sürücü eğitimi standartları ve uluslararası iyi uygulamalar dikkate alınmıştır.
• Manevra, park etme, geçiş üstünlüğü gibi konuların örnek videolarla desteklenerek işlenmesi öngörülür.
• Trafik kazaları ve kusurlu davranışlar işlenirken güncel kaza haberleri ve istatistiklerin kullanılması istenir.
• Ders süresi MTSK Yönetmeliğinin 7 nci maddesine göre 16 ders saatidir.

Trafik ve Çevre Dersi Programı

Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Trafik ve Çevre Dersi Programı, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün 01/03/2022 tarihli yazısı üzerine Talim ve Terbiye Kurulunda görüşülmüş ve Kurulun 23/03/2022 tarihli ve 25 sayılı Kararıyla kabul edilmiştir. Aynı kararla, Kurulun 15/07/2015 tarihli ve 37 sayılı Kararıyla kabul edilen önceki Trafik ve Çevre Dersi Programı uygulamadan kaldırılmıştır. Program, MTSK Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde 16 ders saati olarak belirlenen teorik dersin içeriğini tanımlar ve teorik e-Sınavın kapsamını belirleyen ana belgedir.

Dayanak ve kayıt kabul

Programın dayanağı bölümünde hazırlıkta 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, bu kanunlara bağlı yönetmelikler ile Talim ve Terbiye Kurulunun 17.02.2021 tarihli ve 5 sayılı Kararı ile onaylanan Özel Kurslar Çerçeve Programının esas alındığı belirtilir. Kayıt kabul şartları bölümünde ise programın, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Millî Eğitim Bakanlığı Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşıyan bireyler için hazırlandığı ifade edilir. Bu, adayın yaş, öğrenim ve sağlık şartlarının programın değil, yönetmeliklerin konusu olduğunu gösterir.

Programın amaçları

Programı başarıyla tamamlayan kursiyerlerden ulaşması beklenen amaçlar on beş başlık hâlinde sıralanır. Bunlar sırasıyla sürücülüğü ve yol güvenliğini etkileyen faktörlerin kavranması, sürücü olma şartları ve sürücü belgeleri hakkında bilgi sahibi olunması, araç ve taşıtların tescil, hurda, sigorta ve muayene işlemlerinin kavranması, karayolu çeşitleri ve yol kullanıcılarının karayolunu kullanma kurallarının kavranması, karayolu trafik güvenliği bilgileri, trafik işaret ve işaretçilerinin anlamları, hız kuralları ile güvenli takip ve durma mesafesi, manevra, durma, duraklama ve park etme kuralları, geçiş üstünlüğü, geçiş hakkı ve geçiş kolaylığı, trafikte tehlike algısı, güvenli araç kullanımı, trafik kazaları ve kazalarda sürücülerin yükümlülükleri, trafik ve yol denetimleri ile elektronik denetim sistemleri ve trafik kuralı ihlallerinde idari yaptırımlar, araçlarla ilgili teknik konular ve son olarak trafik ile çevre ilişkisidir.

Bu liste, bir kurs müdürünün ders planını ve eğiticinin sunum akışını doğrudan belirler. Aynı zamanda aday açısından, teorik sınavda hangi konu başlıklarından soru gelebileceğinin resmî çerçevesidir.

Nasıl işlenmesi öngörülüyor?

Programın uygulanmasıyla ilgili açıklamalar bölümü, dersin yöntemini de belirler. Konuların işlenişinde anlatım, soru-cevap, tartışma, beyin fırtınası ve örnek olay gibi öğretim yöntem ve teknikleri kullanılır. Öğretim süresince basitten karmaşığa, bilinenden bilinmeyene, somuttan soyuta, yakından uzağa ve yaşama yakınlık gibi öğrenme ilkeleri dikkate alınır. Program içeriğindeki konular belirlenirken Avrupa Birliği müktesebatında yer alan sürücü eğitimi standartları, dünyadaki iyi ülke uygulamaları, sürücü eğitimi alanındaki gelişmeler ve alan uzmanlarının görüşleri esas alınmıştır.

Kursiyerlerin anlamlı öğrenmesi için konuların gerçek yaşam durumlarıyla ilişkilendirilerek işlenmesi, sınıfta tartışma ortamı yaratılması ve kursiyerlerin deneyim ve gözlemlerini paylaşmalarının sağlanması istenir. Program, belirli konu gruplarının görsel malzemeyle desteklenmesini ayrıca şart koşar: güvenli araç kullanımı, akan ve duran trafikte adaptif sürüş teknikleri, park etme, durma ve duraklama teknikleri, düz ve eğimli karayollarında sağa, sola, ileriye ve geriye manevra yapma teknikleri ile geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermek amacıyla yapılan manevralar örnek videolarla işlenir. Trafik kazaları, trafikte kusurlu davranışlar ile hukuki ve mali sorumluluk konuları anlatılırken güncel kaza haberleri ve trafik kazası istatistikleri verilir. Trafikte tehlike algısı ile harita, şehir planı ve navigasyon sistemlerini kullanma konuları görsellerle desteklenir.

Kurs için pratik sonuçlar

Bu program, bir sürücü kursunun dersliğinde hangi materyalin bulunması gerektiğini de dolaylı olarak belirler. Standartlar Yönergesinin 35 inci maddesi, MTSK dersliklerinde trafik ve çevre, ilk yardım ve araç tekniği dersleriyle ilgili araç gereç ve materyallerin bulundurulmasını zorunlu tutar; hangi materyalin gerekli olduğunu ise büyük ölçüde bu öğretim programı belirler. Video ve görsel destek gerektiren konu başlıkları, dersliğin projeksiyon veya ekran altyapısına ihtiyaç duyduğunu ortaya koyar.

MTSK Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi, üniversite ve yüksekokullar ile lise ve dengi okullarda zorunlu trafik ve çevre, ilk yardım ve araç tekniği derslerinden başarılı olduklarını belgeleyenlerin bu derslerden eğitime tabi tutulmayacağını, yalnızca sınavlara gireceklerini söyler. Bu muafiyet değerlendirilirken karşılaştırma ölçütü, belgelendirilen dersin içeriğidir; dolayısıyla kurs müdürlüğünün elinde bu programın güncel metninin bulunması gerekir. Programın 2022 yılında yenilenmiş olması, 2015 tarihli eski metne göre hazırlanmış ders notlarının ve sunumların gözden geçirilmesini gerektirir.