Bu program, B sınıfı otomobil ile D1 ve D sınıfı yolcu taşıma araçlarında verilecek direksiyon eğitimi dersinin resmî içeriğini ve süresini belirliyor. Talim ve Terbiye Kurulu programı 30 Aralık 2025 tarihinde kabul etti ve 2015 tarihli önceki programı yürürlükten kaldırdı. Aşağıdaki bilgiler programın kendi metnine dayanıyor.
Bu içerikte:
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:
Bu program neyi düzenliyor?
Direksiyon eğitimi adayın en çok merak ettiği kısım: kaç saat, nerede, neler yapılacak. Bu programın işi tam olarak bunu belirlemek.
Programın amaçlarına göre eğitimi tamamlayan kursiyerin aracın teknik özelliklerini tanımlaması, sürüş öncesinde gerekli ayar ve kontrolleri yapması, şehir içi ve şehirler arası yollarda trafik kurallarına uygun araç kullanması, farklı yol ve hava koşullarına uygun sürüş yapması, çevreye duyarlı ve ekonomik araç kullanması, diğer sürücülere, yayalara ve diğer canlılara karşı trafik adabına uygun davranması amaçlanıyor.
Programın dayanağı 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 2918 sayılı Kara Yolları Trafik Kanunu, bu kanunlara bağlı yönetmelikler ve Özel Kurslar Çerçeve Programı olarak belirtilmiş.
Kimler kayıt yaptırabilir?
Programın kayıt kabul şartları bölümü tek cümle: Kara Yolları Trafik Yönetmeliği ve Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireyler programa kayıt yaptırabilir.
Uygulama açıklamalarında bir madde daha var ve D1 ile D sınıfına girecekler için kritik: programa kayıt yaptıracak kişilerden Kara Yolları Trafik Yönetmeliği’nin ilgili maddesine göre sahip olunması gereken sürücü belgesi türü ve deneyim şartı aranır. Yani bu sınıflara doğrudan başlanamıyor, önce belirli bir belgeye ve deneyime sahip olmak gerekiyor.
Program yaş ve öğrenim rakamı vermiyor, yönetmeliğe atıf yapıyor. Bu yüzden burada sayı yazmıyoruz. Hangi sertifika sınıfı için hangi yaş, öğrenim ve deneyim şartının arandığını kayıt öncesinde kurstan ve güncel mevzuattan teyit edin.
Ders saatleri sertifika sınıfına göre
Program günde en fazla 2 ders saati olacak şekilde uygulanıyor. Ders saatlerinin konulara göre dağılımı şöyle:
| Sınıf | A konusu | B konusu | C konusu | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| B | 1 | 12 | 3 | 16 ders saati |
| D1 | 1 | 6 | 2 | 9 ders saati |
| D | 1 | 12 | 3 | 16 ders saati |
Ünite ve kazanım tablosu B sınıfı araçlar için düzenlenmiş. D1 ve D sınıfına kayıt yaptıran kursiyerlerin aynı konuları, yukarıdaki süre dağılımına göre tamamlaması gerekiyor. Tablodaki bütün saatler uygulamalı; programda A, B ve C konuları için teorik eğitim süresi bulunmuyor.
Direksiyon eğitiminde neler yapılıyor?
Program üç konudan oluşuyor.
- Aracı tanıma, yapılacak kontroller ve ayarlar — araç donanımı, sürüş öncesi kontroller, göstergeler, kumanda kolları ve pedallar, vitesler. Analog ve dijital gösterge panelleri ile dokunmatik multimedya ekranının işlevleri, manuel ve otomatik vites kullanımı uygulamalı gösteriliyor.
- Araç kullanma — aracı çalıştırma, kalkış ve duruş, direksiyon hâkimiyeti, düz yolda sürüş, geri gitme, geri giderken doksan derece dönüş, ani fren, kavşaklardan geçiş, takip mesafesi, sinyal ve ışık kullanımı, yoğun yollara giriş, virajlar, trafik işaretlerine uyma, hemzemin geçit, sollama ve sollanma, geçiş üstünlüğü ve geçiş hakkı, şehir içi ve şehirler arası sürüş, otoyol, ekonomik sürüş, duraklama ve park etme, elektrikli araç kullanma, dar alanda geri dönüş, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağını doldurma.
- Farklı hava ve yol şartlarında araç kullanma — gece ve gündüz sürüş, farklı mevsim ve yol şartları, aracın kaymasını ve savrulmasını önleme teknikleri.
Dar alanda geri dönüş kazanımı yalnızca B sertifika sınıfı araçlar için geçerli. Programa göre kursiyerin belirlenmiş alanın dışına çıkmadan, en fazla üç hamlede, çizgi, kaldırım veya konilere çarpmadan geri dönüş hareketini yapması bekleniyor.
Simülatör, uygulama alanı ve akan trafik
Programda eğitimin nerede verileceği de belirlenmiş. B konusunun ilk iki ders saati, B sertifika sınıfı araçlar için direksiyon eğitimi uygulama alanında ya da simülatör üzerinde veriliyor. D1 ve D sınıfı araçlar için simülatör üzerinde verilmeyen eğitimler akan trafikte veriliyor.
Bir madde daha var: program içeriğindeki C konusunda belirtilen hava ve yol şartlarının sağlanamayacağı durumlarda, bu konu için belirlenen eğitim süresi B konusuna ekleniyor. Yani kar yağmayan bir ilde kış sürüşü için ayrılan saat boşa gitmiyor, akan trafikteki eğitime aktarılıyor.
Direksiyon eğitimi sonunda kendini yeterli görmeyen kursiyerlere, talep etmeleri hâlinde gerekli beceriler kazandırılana kadar akan trafikte direksiyon eğitimi veriliyor. Programa göre bu eğitimlerin ücreti ilan edilen kurs ücreti üzerinden belirleniyor.
Engelli bireylere yönelik eğitim
Program bu konuda ayrıntılı. Engelli bireylere yönelik eğitimler, her bireyin fiziksel durumuna uygun olan kendisine ait veya temin edeceği araçlarla veriliyor. Eğitim alanının engelli bireylerin güvenli ve rahat hareket edebilmesini sağlayacak şekilde düzenlenmesi isteniyor.
Değerlendirmede esas alınacak ölçüt de net: fiziksel farklılıklar değil, güvenli araç kullanma becerileri. Program, bu eğitimlerin bağımsızlık, erişilebilirlik ve güvenlik ilkeleri temelinde desteklenmesini ve yalnızca sürüş öğretimi olarak değil, öz güven geliştirme ile toplumsal hayata katılımı artırma süreci olarak da görülmesini istiyor. Sınavlara da kursiyerin fiziksel durumuna uygun kendi aracıyla girmesi sağlanıyor.
Eğiticide aranan nitelikler
Programın eğiticinin nitelikleri bölümü tek cümleden oluşuyor: Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde belirtilen şartları taşıyan bireyler programa eğitici olarak görevlendirilir.
Buna karşılık programın uygulama açıklamalarında eğiticiden beklenen davranışlar tek tek sayılmış: her uygulama öncesinde aracın eğitime hazır olup olmadığını kontrol etmek, uygulama öncesi kursiyere gerekli açıklamaları yapmak, eğitim boyunca sakin kalmak ve adayı heyecanlandıracak davranışlardan kaçınmak, gerektiğinde eğitime ara vermek, temel beceriler kazanıldıktan sonra daha karmaşık becerilere geçmek, her ders sonunda kursiyere dönüt vermek ve hataların düzeltilmesini sağlamak.
İyi bir direksiyon eğiticisini nasıl ayırt edeceğinizi iyi ehliyet hocası nasıl anlaşılır yazısında anlattık.
Kayıt, doğru kurum ve ücret
Direksiyon eğitimi yalnızca Millî Eğitim Bakanlığınca yetkilendirilmiş özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında verilir. Kayıt öncesinde kurumun bu programa yetkili olduğunu MEB kurum listesinden kontrol edin. Bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz; bir psikoteknik merkezi kurs kaydı yapamaz; bir iş makinesi kursu ehliyet süreci yürütemez.
Ücretlerin alt sınırı her il için valilik ve il millî eğitim müdürlüğü bünyesinde oluşturulan taban ücret komisyonu tarafından belirlenir. Bu sayfada rakam vermiyoruz; bölgenizdeki yetkili kursları arayarak güncel tutarı ve kapsamı öğrenin. Sınav gününe hazırlık için direksiyon sınavına hazırlık yazısı ve sürücü kursu rehberi işinizi kolaylaştırır.
Kaydınızı yalnızca yetkili kuruma yaptırın
SRC, ODY, ÜDY, psikoteknik ve iş makinesi belgeleri ile sürücü belgesi (ehliyet) eğitimleri, ilgili bakanlıkça izin verilmiş ve yetkilendirilmiş kurumlarda verilir. Her kurum her belgeyi veremez: bir sürücü kursu SRC, ODY veya ÜDY kaydınızı alamaz, bu belgelerle ilgili hiçbir işlem yapamaz; bir psikoteknik merkezi de sürücü kursu ya da mesleki yeterlilik kaydı yapamaz. Yetkili psikoteknik merkezini, bağlı bulunduğunuz İlçe Sağlık Müdürlüğü’nü arayarak sorgulayabilirsiniz.
Ruhsatında olmayan programı uygulayan kurumların kurum açma izni ve çalışma ruhsatı doğrudan iptal edilebilir; bu durumda ödediğiniz ücret ve kaybettiğiniz zaman sizin mağduriyetiniz olur. Başvuru yapmadan önce kurumun hangi programlara yetkili olduğunu Millî Eğitim Bakanlığı’nın kurum listesinden kontrol edin.
Listede nasıl aranır? MEBBİS kurum listesinde sırasıyla kurum türü → il → ilçe → kurum grubu seçilir. Aradığınız belgeye göre doğru kurum grubunu seçmeniz gerekir:
- Sürücü belgesi (ehliyet): Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu. Örneğin Özel Kurumlar → İstanbul → Pendik → Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu adımlarıyla Denge Sürücü Kursu’na ulaşabilirsiniz.
- SRC, ODY ve ÜDY: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu. Örneğin İstanbul → Tuzla adımlarıyla Denge Ulaştırma Hizmetleri listede görünür.
- İş makinesi operatörlüğü: Özel Kurumlar → il → ilçe → Özel Muhtelif Kurslar → İş Makineleri Kursu.
- Güvenli sürüş: Özel Muhtelif Kurslar altındaki Güvenli Sürücülük Kursu ve Güvenli Sürüş Eğitimleri Kursu grupları.
- İl il liste: ÖOKGM kurum listesinde tür ve il seçerek de sorgulayabilirsiniz (örneğin MTSK için il alanını değiştirerek). Yetkili SRC kursunun nasıl bulunacağını anlatan videomuzu da izleyebilirsiniz.
Kurumu listede göremiyorsanız iki ihtimal vardır: kurum yeni açılmış ve listeye henüz işlenmemiş olabilir ya da bu adla yetkilendirilmiş bir kurum bulunmuyor olabilir. En güncel sonuç için aşağıdaki bağlantılardan Bakanlığın kurum listesini açın; kurumu yine göremiyorsanız bağlı bulunduğunuz il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünü arayarak kurumun yetki durumunu sorgulayın.