Trafikte Aşırı Hız Kamu Spotu (ÖOKGM)

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nden kısa bir uyarı

Sürücü kursları, Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün (ÖOKGM) denetimindeki kurumlardır. Genel Müdürlüğün kanalında Haziran 2024’te yayımlanan bu elli saniyelik video da kurslardaki adaylar için anlamlı bir konuyu seçmiş: trafikte aşırı hız. Açıklama alanı boş olduğu için videonun kurgusunu değil, konunun kendisini anlatacağız.

Hız neden bu kadar belirleyici?

Bir aracın durabilmesi iki aşamada gerçekleşir. İlki, sürücünün tehlikeyi fark edip ayağını frene götürdüğü süre içinde aracın aldığı yoldur; buna intikal ya da algılama tepki mesafesi denir. İkincisi, frene basıldıktan sonra aracın tamamen durana kadar aldığı fren mesafesidir. İkisinin toplamı durma mesafesidir.

Hız arttığında her iki mesafe de uzar, ama fren mesafesi çok daha çarpıcı biçimde büyür, çünkü aracın hareket enerjisi hızın karesiyle artar. Yani hızı biraz artırmak, durmak için gereken yolu orantısız biçimde uzatır. Islak, buzlu ya da eğimli yolda bu tablo daha da kötüleşir.

Hızın bir başka etkisi görüş alanıdır. Hız yükseldikçe sürücünün dikkati yolun uzak noktasına kayar, yan taraftaki hareketleri fark etmesi zorlaşır. Kavşaktan çıkan bir araç ya da kaldırımdan inen bir yaya daha geç görülür.

Çarpışmanın şiddeti de hızla birlikte büyür. Emniyet kemeri, hava yastığı ve aracın ezilme bölgeleri belli bir enerjiyi sönümlemek üzere tasarlanır. Hız yükseldikçe bu sistemlerin karşılamak zorunda kaldığı enerji artar ve koruma sınırına yaklaşılır. Yaya, motosikletli ya da bisikletli gibi korunaksız yol kullanıcıları için ise şehir içinde küçük görünen bir hız farkı bile yaralanmanın ağırlığını belirleyebilir.

“Aşırı hız” yalnızca sınırı aşmak değildir

Trafik kurallarında hız sınırı bir üst limittir, hedef hız değildir. Sis, yağış, gece, dar yol, yoğun yaya trafiği gibi koşullarda levhadaki sınırın altında kalan bir hız da duruma göre aşırı olabilir. Sürücüden beklenen, hızını yolun, havanın ve trafiğin durumuna göre ayarlamasıdır. Sınav sorularında da bu ayrım sık karşınıza çıkar; çıkmış sorular arasında hız ve takip mesafesiyle ilgili soruları bu bilgiyle yeniden çözmeyi deneyin.

Direksiyon eğitiminde hız algısı

Yeni sürücüler çoğu zaman hızı gösterge yerine hisle tahmin eder ve bu his yanıltıcıdır. Geniş, boş bir yolda araç yavaş gidiyormuş gibi gelir. Direksiyon derslerinde göstergeye düzenli bakmayı, virajdan önce hızı düşürmeyi ve takip mesafesini hıza göre açmayı alışkanlık hâline getirin. Hocanızın “viraja girmeden önce fren, virajda gaz” gibi uyarıları tam da bu yüzden tekrarlanır.

Aşırı hızın insan hayatındaki kalıcı izine odaklanan İçişleri Bakanlığı paylaşımı için Aşırı hız, dönüşü olmayan tek yoldur sayfasına bakabilirsiniz. Fren mesafesini lastik basıncıyla birlikte ele alan Jandarma TOGG ile Trafik Dersleri 2. Bölüm de iyi bir tamamlayıcı. Diğer videolar eğitim videoları sayfasında, kurs seçimi için sürücü kursu rehberi hazır.